Make your own free website on Tripod.com

Nuşte                                       Nuştox

Qala vri                                              Redaqsiyon                           4
80.Yılında Şeyh Said
Ayaklanması ve Gerekler-II                Cihat Kar                              5

Franqfurtir                                         Ebubekir Pamuku                8
Lueqmatık                                            Zaza Yaşar                            9
Veng, Plmr, Homa, Darheni         Qadir Wahidi ewligi            10
ıme Ma                                              Usxan Cemal                         12
Dilin Kltr Taşıyıcılığ                           Roşna Feradi                         14
Yoy                                                      Zaza Yaşar                            15
Xo Bışınasnı                                         Koyo Berz                            16
Mrık                                                   Tıxtor Zaza                            18
Dizd Xiyaru                                          Husn Guerizıc                      18
Lac o dadi                                            Husn Guerizıc                      18
Bıra Zaza Yashar                                  Gagan Char                           19
ıme                                                    Zerweş Serhad                      25
Gul                                                     Zerweş Serhad                      26
Avrupa Zazacılığı                                  Ferhat Pak                            27
Kılm ra Renber Aziz                            Zaza Yaşar                            29
Roportaj                                               Redaqsiyon                           30
Tewaffuq                                              Qadir Wahidi ewligi            31
Enwer                                                                                               34
ermuga Ma                                        M.ermug                             34
Van                                                    Koyo Berz                            35
Mekern                                              Zaza Yaşar                            39
Welate adet u tore Zazayan                   Usxan Cemal                         40
Tay  Kedu  Şamiy  Ma                        Qadir Wahidi ewligi            41
Luwa Duzenbaz                                    Zerweş Serhad                      43
Sund                                                    Zaza Yaşar                            44
Btı nben                                            Zaza Yaşar                            44
Palı ra şiir                                             H..                                        45
Wendueğan ra                                      Redaqsiyon                           46
Elifbe semd qıcu                                Zaza Yaşar                            47




Wendueğ erciyaye,

Şef Redaktor

Merheba wendueğ;
Merheba Şr Zazay, şaro bwulat o bwahar.
Merheba tuerni Şx Seid u Seyid Rızay

Peyni dı ma ıme vet u ma rasna şıma, ma amorı dıyını dı wunce/hunce wazeni vacı merheba.!!!
Ma ın eşkera vuni ki; aye ki ma pawıt aye ma ndi yani ıme veciya, la o tokıl nbi, yani oy alaqadar nkerd.

Xura mesl inu esti;

1.Qefleiy
2.Beyeqinati
3.Tayi zi koti kırdu (kurdu, kırmancu, kurmancu, kırdasu) dıma, zuani ma erciyayı beni, keni leha.

Se  beno wa bıbo, ma ıme vecni u ma dehw xu unvard beni.
Ma wazni ki raştiy mıllet zazay  bıdı şınasnayış u hetu yru ki kar u gure rasayo ma, ma inu mehfize bıkerı. Ma semed yo merdım n semd mıllet zazay gurey xu keni.
Ma vr-cuı vatı bı ma fikri ğeribıcu dıma nşıni o/u inuni ri qedır nkeni ımki ıni fıkruna rahar ma anvard nşıno u semed ıni iyu wa o mara yers mebo u mara i mepawo.

Ma wazeni ki şari ma zu(w)an u edati xu sero bıarı pser.

Ma wazni ım tım bıveciyo u zuwan ma ına vinbıyayış ra bıxelısiyo.
Wa heme kes dst xu vıcdun xu sera no u xu de hesab bıkero.
Yo cay dınyad yo mıllet bgureyayış, bzunayış unvard nşıya u nşına.

Kum beno-se wa bıbo, wazen wa sentkarı bu, wazen wa dewıcı bu, wazen wa memurı bu, wazen wa musnrı bu wazen wa feqi bu. Kom benose o/awe ki pia nxebitiyeno o/awe ki dri vındenu u kar o/u gure wazeno tna bıkero, seni ki ma zuni merdımi inayin nıyu xinti, nıyu cahili, nıyu semed menfaat xu xebitiyni, niyu zi nwazen şar zazay bındesti ra bıxelisiyo. Ayi wazeni  şari zazay bri yo milleti ri bue keri u şari zazay wedari yani vinkeri merdim inayin nomey zazay ra xu kni..
Xura ıni merdimi inayin batal nevındeni u wazeni verniy gur ma bıbırni.
Wa heta şund/şand kunc qehwand mehd u buetanu bıkeri.

ıme veciyeno u semed xelas zuani ma u semd xelas mıllet zazay unvard şıno
.




80.YILINDA ŞEYH SAİD AYAKLANMASI VE GEREKLER-II

Cihat-Kar

13 Şubat 1925 gn Diyarbekir/Piranda ıkan ve kısa bir sre ierisinde tm Snni Zaza blgesine yayılarak, TC ynetimine karşı kapsamlı bir direnişe dnşen Şeyh Said (1864-1925) nclğndeki Zaza hareketinin zerinden 80 yıl geti.

Bu uzun sre zarfında, Trkiye ve eşitli lkelerde, ayaklanmaya ilişkin pek ok alışma (kitap, broşr, makale, tez, vb.) yapılmış olmasına rağmen, ne yazık ki, Şeyh Said hareketi henz derli-toplu olarak gereki bir biimde ortaya konulamamıştır. Kuşkusuz bunun başlıca nedeni; ayaklanmanın amacı, kapsamı, ncleri ve katılımcıları hakkındaki nyargılı tutumdur.

Doğu Anadolunun etnik ve inan yapısı irdelenmeden, yıllarca, adeta nyargılı yaklaşımlarla, o yreye dair kltrel, dilsel, toplumsal veya siyasal konulara ilişkin yapılan analizler, objektiflikten uzak kalmıştır. İşte Şeyh Saidin nclk ettiği ayaklanma ile ilgili değerlendirmeler de bunlardan biridir
 
Zaza toplumunun Krt, Zaza dilinin Krtenin lehesi, coğrafyasının da Krdistan olarak nitelendirilmesi ve bu iddiaların srekli olarak lke iinde ve dışında Krt siyasi evrelerince savunulması, Osmanlı ve Cumhuriyet dnemlerindeki Zaza direnişlerinin de Krt isyanları şeklinde tanımlanması sonucunu doğurmuştur. te yandan, bilimsel hibir inceleme yapılmadan, sanki her Doğulu Krt kkenli imiş gibi bir nyargıyla zihinlere yerleşmi olan yanlı kanaatler neticesinde, Zazalar, Trk yneticilerince de Krt orijinli olarak algılanmış, bylece Kogiri, Şeyh Said ve Dersim direnişleri Trk resmi/gayri resmi kaynaklarında Krt isyanları olarak yer almıştır.(1) Zihinlerdeki bu
yanlışın giderilmesi iin, zellikle Zaza aydın ve bilim evrelerinin, Zaza kimliğinin tanıtımı konusunda yoğun aba gstermeleri gerekmektedir.

Ayaklanmanın yayıldığı; Piran, Gen, Solhan, Kiğı, Karlıova, Palu, Maden, Karakoan, Elaziz, Siverek, Eğil, Ergani, ermik, ngş, Hani, Lice, Kulp, Varto, Hınıs, Tekman gibi yerleşim birimlerinde Zazalar meskun
bulunuyordu. Blge, aynı zamanda Palu merkezli olan Nakşibendi tarikatının ve mritlerinin de etki alanıydı. Paluda medrese ve tekkesi bulunan Şeyh Said, Nakşibendi tarikatının Goran orijinli Mewlana Xalidi Bağdad (1778-1826) ekolnden olan Palulu Şeyh Ali Septinin torunuydu.

Bu araştırmada, Şeyh Said ayaklanmasının askeri boyutunu değil, ıkış nedenini ve niteliğini irdelemeye alışacağız.

ATATRK DEVRİMLERİNE TEPKİLER

ncelikle şunu belirtmeliyiz ki, Şeyh Said isyanının karakteri etnik değil, dinidir ve tamamen Atatrk devrimlerine karşı bir tepki hareketidir. Şeyh Said ile isyanın diğer nderleri arasındaki yazışmalar, Şeyh Saidin bazı bey, ağa ve aşiret reislerine gnderdiği mektuplar,
isyan sırasında halka ynelik yayınlanan beyannameler, Şeyh Said ve arkadaşlarının Şark İstiklal Mahkemesinde verdikleri ifadeler, bu grş teyit eder niteliktedir.(2)

Ayaklanma değerlendirilirken, tabii ki olayın cereyan ettiği
dnemin mevcut şartlarının da gz nnde bulundurulması gerekir.

Bu bağlamda; Trkiye Byk Millet Meclisinde, 03 Mart 1924  tarihinde grşlp onaylanan; Şeriyye ve Evkaf Vekaletlerinin [Şeriat ve Vakıflar Bakanlıklarının] Kaldırılması Kanunu, Halifeliğin Kaldırılması ve Osmanlı Hanedanının Trkiye Cumhuriyetinin Dışına
ıkarılması Kanunu ve ayrıca Şeriat Mahkemelerini kaldıran 08 Nisan 1924 tarihli Mehakimi Şeriyyenin İlgasına ve Mehakimin Teşkilatına Ait Ahkamı Muaddil Kanunu(3) ile dini ynden lke genelinde kkl
değişikliklere yol aacak inkılapların/devrimlerin ilk adımları bylece atılmaya başlandı.

Fransız yazar Paul Gentizon, devrimlerin getirdiği değişimi şu şekilde yorumluyordu:

İmparatorluğun yerini bir cumhuriyet aldı. Bir Sultan katı. Bir Halife srgn edildi. Byk bir Şef [Mustafa Kemal] dnyanın dikkatini ekti. Onun buyruklarıyla Mslman bir halk yeni bir plana gre şekil aldı. O, bu halkı eski Asya geleneklerine bağlayan bağları kopardı.
Gemişi sildi, sprd.
İslam dinine kendi esprisi iinde bir yn verdi. ok kadınla evliliği nledi. Cinsiyet ayırımını yıktı. Şeriat hukukunu kaldırdı. Avrupanın kanunlarını kabul etti. Kıyafeti değitirdi. Hatta başka bir alfabe oluşturdu.. 1500 yıllık din boyunduruğundan kurtuldu. Hıristiyan Avrupanın ok kan dkerek sağladığı bu sonu, Trkiyede bu suretle kestirme yoldan (6 yıl iinde) elde edildi.. Reform halkın bir kısmını hoşnut etmedi. Hatta o kadar ki Doğu illerinde, i isyana kadar
vardı...(4)

Ve bylece, Trkiyenin eşitli yerlerinde, devrimlerden hoşnut olmayan dindar kesimden, muhalif seslerin ykselmeye başladığı yeni bir srece girildi.

17 Kasım 1924te, cumhuriyet tarihinin ilk muhalif partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF)n ın kuruluşu ilan edildi.(5) Genel Başkanlığını Kazım Karabekirin yaptığı TCFnin tzğne, Madde: 6, Fırka
[parti], dini dşnce ve inanlara hrmetkardır şeklinde bir ibare konmuştu.
TCF yetkililerinden Fethi Bey; Terakkiperverler dindardır. Halk Fırkası dini batırıyor. Biz dini kurtaracağız ve muhafaza edeceğiz(6) şeklinde beyanat veriyordu. Devrimlere karşı olan kesim, Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy, Hseyin Rauf Orbay gibi Milli Mcadelenin nl isimlerinin yer aldığı TCFna yneliyor ve ortam giderek gerginleşiyordu..

GİZLİ TOPLANTIDA ATATRKN KONUŞMASI

Bu sıralarda (Aralık 1924), Cumhuriyet Halk Fırkası
Ynetim Kurulunda, M.Kemal Atatrkn başkanlığında gizli bir toplantı yapıldı.  Şeyh Said ayaklanmasından iki ay kadar nce gerekleştirilen bu gizli toplantıda, Atatrk şunları syledi:

Efendiler! Sizi ok ehemmiyetli bir meseleye karar vermek iin topladım. Memlekette menfi tahrikat[kışkırtmalar] son haddini bulmuştur.
İstanbul basını, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının dini siyasete alet eden propagandası, şurada burada sinmiş olan mrtecilere [gericilere] cesaret vermektedir. Yer yer Cumhuriyet idaresi aleyhine ağır isnatlar ve iftiralar yaplmaktadr: Din elden gidiyor, aile hayatımız, binlerce
yıllık geleneklerimiz birbiri ardınca yıkılıyor, bu gidişle Garp[Batı] medeniyetini alacağız diye dinimizden olacağız yolundaki propagandaların tesirsiz kalacağını sanmak budalalık olur. Benim grşme gre, yakın bir
zamanda mukabil[karşı] bir ihtilal ile karşılaşmamız mmkndr.

Mevcut kanunlar, inkılaplarımızı ve henz ok taze olan
Cumhuriyetimizi korumaktan acizdir.. Zabıta kuvvetlerimiz, sulunun yakasına sarılamıyor. Bunu yapabilmek iin kanuni formalitelere lzum
hissediliyor. Bu durum, fesatılara cesaret vermektedir. Biz, byk bir inkılap yaptık. Memleketi bir ağdan alıp yeni bir ağa gtrdk. Birok eski messeseleri yıktık. Bunların binlerce taraftarı vardır. Fırsat beklediklerini unutmamak lazım.. Benim burnuma barut ve kan kokusu geliyor..(7)

PİRANDA İSYAN KIVILCIMI

Piran hadisesinden iki hafta nce, 1925 Ocak ayı sonlarında, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası Erzurum Milletvekili Ziyaeddin Efendi, TBMM krssnde, iktidardaki CHFnin icraatlarına ağır eleştirerek
ynelterek; Yeniliğin işret, dans, plaj sefasından başka bir şey ifade etmediğini, fuhuşun arttığını, Mslman kadınların edeplerini kaybetme yolunda olduklarını, sarhoşluğun himaye, hatta teşvik olunduğunu, en
nemlisi dini duyguların rencide edildiğini, yeni rejimin sadece ahlaksızlık getirdiğini, rezil bir ynetimin memleketi amurların iine srklediğini(8) ilan ediyordu.

Kemalist iktidarın uygulamalarından ve devrimlerinden rahatsızlık duyan muhafazakar evreler, ynetim aleyhinde, Ankaradan Anadolunun en cra kşelerine kadar seslerini ykseltmeye başlamışlardı. Orta, Kuzey ve Doğu Anadolunun birok yerinde, zellikle Snni kesimin inan nderleri, verdikleri vaazlarda, halkı ynetime muhalefet etmeye ağırıyorlardı.
Snni Zaza halkı zerinde olduka etkili bir konumda bulunan Şeyh Said de, byle bir ortamda, Nakşibendi tarikatının yaygın olduğu Zaza yerleşim birimlerini tek tek ziyaret ederek halkı ve mridlerini irşad etmeye başlamıştı. Palu, Hınıs, abakur, Gen, Lice, Hani zerinden Piran'a giderek kardeşi Şeyh Abdurrahimin evine misafir olan Şeyh Said, 13 Şubat 1925 Cuma gn, Piran camisinde verdiği vaazda halka şyle sesleniyordu:

Medreseler kapatıldı. Din ve Vakıflar Bakanlığı kaldırıldı ve din mektepleri Milli Eğitime bağlandı. Gazetelerde birtakım dinsiz yazarlar dine hakaret etmeye, peygamberimize dil uzatmaya cret ediyorlar. Ben
bugn elimden gelse, bizzat dvşmeye başlar ve dinin ykseltilmesine gayret ederim.(9)

Aynı gn, Şeyh Saidin maiyetinde yer alan iki mahkumun teslim olmasını isteyen bir jandarma mfrezesinin talebine verilen menfi cevabın
ardından, mahkumlarla jandarmalar arasında ıkan atışmada, birka jandarmanın ldrlmesinin hemen akabinde, blgedeki telgraf ve telefon tellerinin kesilmesi ile birlikte isyan bayrağı kaldırılmış olur.

Bylece, Şeyh Said nderliğindeki Nakşibendi Zaza isyanının Diyarbekirin Piran kynde [bugnk Dicle ilesi] tutuşan fitili, anında bir kıvılcım gibi evredeki ile, ky ve mezralara sıradı. ok kısa bir sre ierisinde, Snni Zaza yerleşim birimlerindeki resmi kurum ve
kuruluşlar Şeyh Said glerince işgal edildi. Zaza valiler, kaymakamlar, mdrler, yargılar ve direniş alanlarındaki cephe komutanları, bizzat Şeyh Saidin emriyle atandı. Şeyh Said ayrıca, uyulması gereken kuralları
ieren bir de ynerge hazırladı.(10)

ŞEYH SAİDİN BEYANNAME VE MEKTUPLARI

Şeyh Said bu arada, Emirl Mcahidin Muhammed Said El-Nakşibendi imzasıyla halka ynelik eşitli beyannameler yayınladı. Ayrıca, direnişe destek vermeleri iin Alevi Zaza aşiret reisleri, Krt bey, ağa ve aşiret
reisleri ile Erganideki Trk bey ve ağalarına da aynı imza ile mektuplar gnderdi ve onları Kemalist ynetime karşı ortak mcadeleye davet ederek yardım istedi.

Yayınlanan beyannamelerden birinde; Kurulduğu gnden beri din-i mbini Ahmedinin [Hz.Muhammedin apaık dini] temellerini yıkmaya alışan Trk Cumhuriyeti Reisi Mustafa Kemal ve arkadaşlarının, Kuranın ahkamına
aykırı hareket ederek, Allah ve peygamberi inkar ettikleri ve Halife-i İslamı srdkleri iin, gayri meşru olan bu idarenin yıkılmasının btn İslamlar zerinde farz olduğu, Cumhuriyetin başında bulunanların ve Cumhuriyete tabi olanların mal ve canlarının şeriat-ı garrayi Ahmediyyeye
[Hazreti Muhammedin şeriatı] gre helal olduğu...(11) hususlarına yer veriliyordu.
 
Bir başka beyannamede de; Hilafetsiz Mslmanlık olmaz! Halife memleketten ıkarılamaz! şimdiki hkmet mtemadiyen dinsizlik neşretmektedir. Kadınlar ıplaktır. Mekteplerde dinsizlik ilerliyor...(12) şeklinde ifadeler yer alıyordu.
Şeyh Said, Urfadaki İzoli Krt aşireti reisi Bozan Ağaya
gnderdiği mektupta; 1300 seneden beri Cenabı Hakkın Peygamber Efendimizi gndermekle neşir ve tebliğ ettiği dinimizi imhaya alışanlara karşı harp ilan ettim. Bunda bana yardım edilmezse, cmlece mahvoluruz!(13) diyordu. Ancak İzoli aşiretinden yardım alamadı.

Şeyh Said, yine Urfadaki Milli aşireti reisi Halil Bege
gnderdiği mektupta; Şimdiki hkmet İslam Hilafetini, Saltanatı, meşihatı İslamiyeyi [Şeyhlislam Makamı] ve ilim medreselerini ilga etmiş, Evkaf Nezaretini [Vakıflar Bakanlığı] kafirlik maarifine ilca etmiş[evirmiş], kadınlık
mesturunu[rtnme] kaldırmış, zinayı ve iki iilmesini, kadınların yabancılarla dans yapmasını mbah kılmış, bu gibi fuhşiyata mahsus mesela dans salonu, tiyatro, sinema, bar ve umumhane gibi geniş binalar inşa etmişler, Allah ve Resulnn dini olan dinimizle istihza[alay] etmekte
bulunmuşlar, onların namına olarak ahkamı İslamiyeyi tahkir ve İslamiyetin esaslarını değiştirmişler, erkanı sarsmışlar, dine karşı ve bu din erbabına karşı ilan-ı harp eylemişler. Allah Taala din ve Şeriatın intikamını almaya başlamıştır.. himmetinizden muavenet talebinde
bulunuyorum, btn aşiretlerinize bildiriniz.(14) diyordu.
Milli aşireti de destek vermedi.

Şeyh Said, Vartodaki Alevi Zaza olan Hormek aşireti reisleri Halil, Veli ve Haydar Ağalara gnderdiği mektupta da şyle yazıyordu:

Din-i mbini Ahmediyi, kafir olan Mustafa Kemalin yedi zulmnden tahlis etmek[kurtarmak] gazası niyetiyle şuşara hareket edildi. Bu gaza ve cihadın mezhep ve tarikat tefrik edilmeden, Lailahe illallah Muhammedn Resulllah diyen btn İslam muvahhidleri zerinde farz
olduğundan, byk bir gayret ve şecaat sahibi olan
Mslman aşiretinizin de şeriat-ı garrayi Ahmediyyeye ve bu cihad-ı ekbere itba edeceğinize itimadım berkemaldir.

Ya eyyhel-ensar, dinimizi ve namusumuzu bu mlhidlerin[imansızların] elinden kurtaralım, size istediğiniz yerleri verelim. Bu dinsiz hkmet bizi de kendisi gibi dinsiz yapacaktır.

Bunlarla cihad farzdır.(15) Ne yazık ki Hormek aşireti de Şeyh Saide destek vermedi, bilakis devlet gleri ile birleşti.
te yandan, Dersim Mebusu ve Alevi Zaza olan Hasan Hayri Efendi, Şeyh Saidin Elaziz Cephesi Kumandanı olarak grevlendirdiği Şeyh Şerif ile dayanışma ierisine girdi. Elazizde Şeyh Şerif ile birlikte hazırladığı ortak bir
mektup, 06 Mart 1925te Dersimdeki tm aşiret
reislerine gnderildi.(16) Şeyh Saidin diğer mektuplarında da benzer grşler yer almaktadır. Krt isminin dahi gemediği sz konusu mektup ve beyannameler, direnişi sahiplenmek isteyen Krt siyasi evrelerince ileri srlen Şeyh Said Krtlk ve Krdistan iin ayaklandı nndeki iddiaları tmyle rtmektedir.

Kaynak:
(1) Burhan zkk, Osmanlılar Devrinde Dersim İsyanları, Askeri Matbaa, İstanbul 1937; Doğu Blgesindeki Gemiş İsyanlar ve Alınan Dersler, Genelkurmay Başkanlığı Yayınları, Ankara 1946; Doğu ve Gneydoğu Anadoluda Aşiretler, İişleri Bakanlığı Yayınları, Ankara 1972; Reşat Hallı, Trkiye Cumhuriyetinde Ayaklanmalar (1924-1938),
Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Ankara 1972.
(2) H.Şelıc, Zaza Gereği, Dicle-Fırat Yayınları, Almanya/Mnih 1988,
s.35-38.
(3) TBMM Kanunlar Dergisi, c.2, s.322, 241-243; ayrıca bkz. Bekir Sıtkı Yalın &İsmet Gnlal, Atatrk Inkılabı, Kanunlar, Kararlar, Tamimler, Bildiriler, Belgeler, Gereke ve Tutanaklarıyla, Kltr ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1984.
(4) Paul Gentizon, Moustapha Kemal ou lOrient en Marche, Paris 1929; Trkesi: Mustafa Kemal ve Uyanan Doğu, (ev. Fethi lk), T.C. Kltr ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1983, s.9, 109, 179, 255.
(5) Ali Fuat Cebesoy, Siyasi Hatıralar, Vatan Neşriyat, İstanbul 1957; Tarık Zafer Tunaya, Trkiyede Siyasi Partiler, İstanbul 1952, s.606.
(6) Nurşen Mazıcı, Belgelerle Atatrk dneminde Muhalefet (1919-1926),     Dilem Yayınları, İstanbul 1984, s.82.
(7) Avni Doğan, Kurtuluş, Kuruluş ve Sonrası, Dnya Yayınları, İstanbul  1964, s.165, 166.
(8) Metin Toker, Şeyh Sait ve İsyanı, Akis Yayınları, Ankara 1968, s.21.
(9) Behet Cemal, Şeyh Sait İsyanı, Sel Yayınları, İstanbul 1955, s.24:
(10) Ahmet Sreyya rgeevren, Şeyh Sait İsyanı ve Şark İstiklal Mahkemesi, Vesikalar, Olaylar, Hatıralar, Temel Yayınları, İstanbul 2002.
(11) M.Şerif Fırat, Doğu İlleri ve Varto Tarihi, TKAE Yayını, Ankara 1981, s.180.
(12) Behet Cemal, a.g.e., s.48.
(13) Behet Cemal, a.g.e., s.45; Metin Toker, a.g.e., s.27.
(14) H.Şelıc, a.g.e., s.36.
(15) M.Şerif Fırat, a.g.e., s.181.
(16) M.Nuri Dersimi, Krdistan Tarihinde Dersim, Halep 1952, s.180.

(Devam edecek)




Franqfurtir

Ebubekir Pamuku


Franqfurt!..
Franqfurt!..
Tı mız u duman
No werted amnandi
Hi wu nemkın

Franqfurt!..
Franqfurt!..
Ezbetda mıra
Dostand mıra
Xelqd mıra
Hezerana xeribiy to pıstındı
y kı to istasyondı mıra cıkerdi
Letey zerida mıbi
Ez tor sevaza neka
Bıqahriya
Nbeno
Nqahriya
Nbeno
Ez tor sevaza neka
Tı welat mı niy
Lavr zey welati
Mıra nezdiy.

Ma serey xo rona na raya
Qeday sero geda
Belay sero bela
Ama sered ma.
Wexto kı bray mı welatra vıziya
Zew xortekdo
Hewtş serebı
Na rayda etıni sero
Zu lemekda tezkekbı
Ew nıka bray mı
erxand to miyandı
Zey mı

Erdiş u zımbelıno
N lejd may gırdibı
Zu kemerda metino.

Mi viri yeno
Awa Fırati
Koyan miyanra
B vınderdış
Dindeyay
Mı viri yeno
Laya Pil
Pland xoya
Cara nvınderd
Mı viri yeno Muzuri
ımed xodı
Tım gray
Mı viri yeno
Şex Said
Erdişta xoya sıpiya
Astor sero
Peray
Mı viri yeno
Veng Seyd Rızay
Zew hewri
Koyand Dersimi sero
Gray

Hey Franqfurt!..
Ero Franqfurt!..
No wıni zew lejeno kı
No hend gırano kı
Gıştda madı bazıno
No hend qedro kı
Sered madı mezg
Zerida madı guniyo
No wıni zew lejeno kı
Ma kotibım o mayayo
Ew qand welatiyo!..

 

 

 

 

ABAXUR RA LUEQMATIK

Zaza yaşar

L(y) l(y)
Paleng
Dım sengu
Qınaste, palaste
Kerg xalu kuzi berda
Nıyu aste nıyu pueste
Bar xalu qınaste

Ga munga
Guelık za
Pışkıl teqa
Weşa, nıweşa
Weşa?
N
ıweşa?

Eli weliy
Derz teli
Telı veşa
Eli kışya

Eli qunz
Nun, Piyunz.!!

Dızdo, dızdo qulızdo..!!

Qelaqup, kum qalbıker, her babi, kutık dadi.!

 

 

 

 

VENG  SOTIŞDE  ZER

 

Qadir Wahidi ewligi  

 

 Veng  awe,veng  heway, veng  mehebbeti, veng şeriw  neyarti

Veng  ğereziw  merezi,  veng sehhetiw  afiyetiw seadeti

Veng  aqıliw  qewetiw qdretiw  kesbiyeti

Veng  ahmeqiw ecziw  feqri

Veng  pakitiw jhatiw  weşıkti

Veng npakiw  nwe şıktiw pisiti

Veng  ğiretiw  ezmiw  qehremantiw  palewanti

Veng  bğiretiw  bezmiw  tersekti

Veng cesaretiw  şecaetiw heybetu  şewketi

Veng qerefoktiw  terestiw  zelilti

Veng  iyan

Boya iyan

Reng  iyan

Elamet iyan

Dell iyan

İspat iyanu

Heqiqet iyan est.

 

 

PLMR

 

Peyd Quzicanide

Diyard gazkda  berzede

Şewe bi

Şıli bi

Şılapi bi

Peyd Quzicanide

Kıştda  nehlkda  awkda  zelalede

Roşn  nuraniy  aşme  dabra awe

Boya  axda  wesari perabi  ra  hewa

Xşiya vengd awebi

Ezmanand berzanr  duay  kerd

Entya sılsıla  Munzuriwa

Otc Erzingano aziz

Natc  Drsimo rengino

Dı bınd sıtarida ezmankd  xoriw kelide

 

 

PAYİZ U AZİZ  DARAHNİ

 

  eşqitek  jo  payizu  wesar c

Paşembew cma  c

Şewew roca  c

Evasıtu  evaxır  aşm da c esto

Oyke  heskerdışo

U  Darahniya  cirana  Muradi

Welatk do  endeha azizog

Aziz fend M. Muhammed Murado

Cıra  vecyay

Zeg  aburd payizi de kewnri qaqıbnen

Zeg  varıta  nisani

Zeg  gl  wesari

Eyni  bı  o tewra  aziz  Darahni

 

 

 

HOMA WO QADİR U RAHMAN

 

Qadir Wahidi ewligi

 

Tutk

Xırbkda Armeniyande

Bınd şılaped varıtkda rahmanide

Gay  xw  ayird  nisanide  ernay

 

Kıştda  rezkde

Mektebkda  dewkde

Qarşid  tırbada Hafız  Mıstande

Miyand Zıkteyıcan, Siwan, Az  u Peğide

Kitabkd  hetyakankd  şirinan  wend

 

Wesarıb

Vewrew varıtew awu  lilibi

oligu Drsimu Xarpto  zrin bı

Dınyaykda  paka ezizebi

Perd coride  asiman crdeyke  Zaza  şru  pılıngi bi.

 

Darkta beyre bi

Vaykta  awkta nazenine

Axe,  ezmanu  dınyayk da  weşe

Roci  bı zıxand  xw  zerdan d  weşıkan  Darahni boyax  kerd ıb.

 

 

 

 

IME MA

Usxan Cemal

 

Pelga/taĝa Zazaude ke nuste ımei kotıra ıme mı verı desınde amıne ra xo, kotine na pelge xevera xer wende. Zafi bine saa. ıme mı bereqai.


Reyina, anciya j pesoroke/perrlode mılete Zazai vejiyo. ı rındekı ke oli anciya rie ma r huyiya. Mı ke na pelge wende, desinde ombaz Ebubekir amera mı viri. O dolmede ki, Ayre ke kotıra mı destı anciya nia saa bine viu.

Xele wahto hete vetena pesorek u kitabu ra rostberd milete Zazai beveng mendi. Ez ki xeyle wahto nenusnenu. Tabi ke xele seveve xo este.


Mesela mabene roştberdune Zazau tver/zuminver estene. Qeytan bilaseve era zumini kotene dewa milete Zazai re geveşeni ard / ana. Vist sere ra raveri ma roştberdune
Zazau mabene xo de kamiya mılete ma seru misewrekerdı.

Name kamiye, xeyle ma qefelinai me. Zafı albaji mabene xode qerar

guretı ke ma rostberde hometa Zazai mabene xo de xora eve name cai silasneme yani, "Kırmanc, Dımılı, Zaza, Ma". Hama verva dugelune teveri j/yev
name ma esto na name Zazao, name zone ma ki Zazakio.

O dolmera nat ez nustune xo de name Zaza/Zazaki nusnenune mıra gore rastena xo ki  nawa.

Kamij welat de beno bibe. Kamij zıwan qeseikene qeseibıkere. Kamij kamiyera bene bıbe. Rostberdi, entelektueli. isonune binu ra cae, hete fikir ra, hete qeseikerdene u gosdaenera, hete xo u sare verva xo silasnaena ra, meselune welat u miletide
niadane de zewna re. Kemiya roştberdune zazau ki tikadera. j olveji ke qese vake; olveze duste dei desinde beno ra sur o irr. tiri ke qeseikerdene zoneme gereke gosdaene ki bizonime. herkes mane xo de serbesto. Qewulbikeme mekeme.

i esto ke herkes biyo roştberd, entelektuel. Ez nevanune ke ez rostberdune. milete Zazai, wendoxe ma qerardane kam rostberdo, kam niyo. Khurmancu de, Tırkude j ornek esto. kami ke j maqale nusneno beno nustox. kamike j lawike vake beno vengwes. kami ke ju kitav vet beno entelektuel u zewna.

ıxa reheto mileti ser vejiyaene. Iye ke biye vengwes. senatkari ki kotera peru dime. perei u kariyer ke kotira yeno u heti seri demdine. Ma Zazai nae bivinime ke şindore milete zazai beliyo. rostberd, senatkar, vengwese milete zazai silasneme.


Ez na kesure phoştdareni kenune. Ez ke şerwan Barihasi gosndine xora j kemiye vinenune. Ez ke nustune Koyo Berz'i nwanine xo je bpiren vinenune.


Kesi nezaneno ez u olveze je mi ixa tengedere. Zone Zazaki hergu roze u roze beno vindi. Şae gınena zera maro. zaf xo sere xo qefelneme. Nıka ax u wax kenune ke Domane mi je mi, honde mi Zazaki qeseinkene.

Domani ke amei riye dima domora kamiya mi honde qolind nbiye.

Ez hode nevine ke zone ma honde tengede maneno. eke aminera xo ki tene herei mendune. destkerd pıra Domanune xor Zazaki salxda. axıre tene zanen. Hama bes niyo. Ewro domane ma ke Zazaki rınd qeseinkene
xeleta grse ma u pi'udera. dıme raki welate xerivude ra. kultur alamanu kulture e/ke
ma sero gra yeno.


Anciya ki ez ke xo dıma ra niadanune benune sa.
Ma xeyle kar u bar ardora roti verı. Na kar u barde emege j Bıra Ebubekir, Zılfı, Koyo berz, Wuşen aylayan, Asmen, Faruk, u zewna albazu zafo.


Xeyle albazu ki torje dabe lınga xoro. raa serbestiya milete Zazai waste ke tomer ker. Haq u Thala ra sıkır ke besenkerdı. Gıra gıra bo ki evro anciya dewa milete Zazai ave sona.


Karo de zaf muhimi ki uwo ke pence mılet Zazai harde xo sereo. thomora ma uza ra. amaena ma. xeleşiyaena zonu u kamiya ma zagone ma erde Zazau sero
o. Gıranena xo gereke isonune mae welati serodime.

Ez ke ine welat isonune ma tiz kenune ke zona ma doma-nune xo salixde. qimete zoni  cıre qeseikenune.

Waxh waxh, ı hef ke maa mına kokıme, visturia mina kokıme mıde tırki qeseikena.


Ez heredine cıra vanune: Maa mına delale ez tıra dıha rınd tırki zonenune. To besenkena tırki qeseibıkere a honde dez dana xo. Zone mao kuleliki re sebiyo?

Mılete mare siyaset/politika zaf lazima zaf muhima ıke Desım'de bo, Piran'de bo, ermug de bıbo, Soyrege de bıbo u zewna caune welati de bıbo, heto jra
Khurmanci heto binı ra chepciye tırku. ( politikaciye hurdemena hetu ki Zaza) gureto milet mara nat u bota oncene. 25 serriyo ke milete ma mabene
na hurdemena hetura zaf hesireni onte. Hona ki oncene. Ha "Dersim Krtleri".
Ha "Varto-Hınıs Alevileri Trkleri". ar hetura gureto ra milete Zazai ro.

Coka ma gereke
verva na vergun zugir gereke milete Zazai wair bıvejime, bıseveknime biarmera xo seri. U dolme de, rotberdena ma belibena, welatıra ıxa haskenime beli bena.

Mı Cemate Desımi y Berlin ra azaena xo peiser onte. seveve xoyo muhim.
1. Honde felkerdena mara dıma na cemaat fayda ho zaf
milete Zazai re nbena. na cemat teyna se veta cem giredene re, seve virastene re ronna. Ma sekerd senkerd nwesune Desımi famnkerd ke gimete na
cemaati milete zazai sero cıĝa muhimo. Ma sekerdı, senkerdı besenkerd ke na cemaat cemaate mılet pro Zazau bıkeme. Olvezu zere xo zaf ten guret. kotira zumini lınge estera zumini ver.
kar u gure mileti caverda. seveta ju caık(koltuk) zerar da zumini. mı ki qerar da ke cao nianede kare mı ino. j qomo ke direk milete Zazai re xizmete nkeno tede, cire ngureenune. Na olveze ke caatdere xecelayena xo tede ane. Ez inu ra dıha zaf
Desımıji, dıha jede Desım ra haskenune.

2. Zafi olvoji 30 serra alamanya der. hama hona nweşiya

tırku xosera nesta. mesela ke ame Milete Zazai ser bene "Enternasyonal". Phostdarune qomune
Khurru ane cemaat re kene eza. cemaat ki j xxena xo kene "enternasyonal".
Dina de qeytan kes enternasyonalist niyo. n Lenin- Mark ne ki Hz. Mıhemed- Hz. Ibrahim.

Her isonu ju maa xo j pi xo esto. seveta j mileti ya ki j taxe(coğrafya) gureeno. Esle mane enternasyonalizm xo, kamiya xo inkarkerdena. dina alem zoneno ke welate Zazau de zewna mileti j tırk, khurmanc/kırd hermeni este, hama na erd erde/harde Zazauno.
Almanya de zafi miletura isoni este, hama naza Harde almanuno.
Tırk kou ra amei anadolie hesir gureta, milet anadolie heşir gureti. Name kerdo "Trkiye" mıra gore anadolie de

erde/harde(welate )milete Zazai esto. u erd sero weşiyaene haqa mawa.

Mı şindore xo kerdo beli, ez Zazao ( mabene xode, lee milete xode xora vanune Kırmanc) zaf politika nkenune, eke kerde ki seveta mılete Zazai kenune.
xeleşiyaena zon u kulture mılete Zazai ıke destevera mı yeo kenune.

Qeytan j mıleti re dismeneni nkunene. Qeytan j mıleti ki milete mı zazai re dısmeneni mekero.

 

Hasteni u Zerewesiyaena ma her dolmede esta. haqa kesi ina ke na zereweşiyaena ma xıravınkere. Zerewesiyaena mara zerr bijere mare, mılete Zazai re dısmeneni bıkero.
 

Destur nae ndame.

 

 

 

DİLİN KLTR TAŞIYICILIĞI


Roşna Feradi

 

Dil ile kltr arasında diyalektik bir ilişki vardır. Dil kltr oluşturmuştur, yada kltr dili oluşturmuştur noktasında her ikisi de doğrudur. Ancak burada karşılıklı etkileşim olduğunu unutmamak gerekir. Birlikte yaşama bilincini oluşturması bakımından kltre ncelik verilebilir. İnsanlar topluluk iinde yaşamaya başladıklarında, kısaca uzlaşımlar diyebileceğimiz ortak kurallar, ilkeler, inanlar, grşler, ortak kullanılacak kamusal alanlar gibi zellikler oluşturmuşlardır.  Genel olarak, uzlaşımlar diye tanımladığımız bu bileşenler iinde en nemli olanı dildir. Dil oluştuktan sonra, kltr hep onun egemenliğinde olmuştur. Dil ve kltr, hem birbirini btnler hem de, karşılıklı etkileşim iinde birbirlerini dnştrrler. Bir diğer deyişle, bir tekine gnderme yapılmadan aıklanamaz. Bu zellikleri nedeniyle, dil, sre ierisinde, insanları halk, giderek ulus bilincinde toplumsallaştırmıştır.

 

Bu bağlamda bakınca, dil, btnleştirici zelliğiyle ne ıkar. Toplumsal birlikteliği bir bina gibi dşnrsek, dil, bu birlikteliğin bileşenlerini bir arada tutan hartır. Har, ne denli nitelikli ve sağlamsa, birlikte yaşama kltr o denli sağlam olacaktır.

 

Zaza halkı, bu gereği bilince ıkararak, geleceğini, bekasını gvene almak zorundadır. Bir halk olduğunun ayırdına yeni yeni varan Zazalar, zaman iinde, kk farklılıklar temelinde yabancılaşmak, giderek yok olmak istemiyorlarsa, kendilerini korumaya almalıdırlar Bu halkı, demokratik bakış erevesinde, yresel farklılıklara saygı temelinde, bir ana kimlik iinde btnleştirmek, yurtseverliği bir yana bırakalım, bir insanlık grevidir. Herkes, bu konuda, bugn, dn yaptığından daha fazlasını yaparsa, dnya daha gzel olacaktır.

 

On sekizinci yzyıl İngiliz yazarlarından Jonathan Swift yle diyor:

Kim, daha nce, yalnızca bir ot yaprağının, bir mısır koanının yetiştiği yerde iki ot yaprağı, iki mısır koanı yetiştirirse, insanlığa, gelmiş gemiş tm politikacıların yaptıklarından daha fazla hizmet etmiş olacaktır..

 

 

 

Yoy

 

Zaza yaşar

 

Yoy wulat ma mara guret

Ma kerd bwılat

Yoy mal(i) ma mara guret

Ma kerd bmal

Yoy bun ma mara guret

Ma kerd bbun

Yoy waştiy ma mara guret

Ma kerd bwaşt

Yoy awk ma mara guret

Ma teşun verd

Yoy Nun ma mara guret

Ma vşun verd

Yoy bile-sew zazay ma kişt

Ma kerd tay

 

yru zi tay greni zuan ma u ma zazau  ına dina ra wedari..

 

 

 

XO BISINASNI

 

KOYO BERZ

 

Way u bıray delali, şar ma yo qedır u qimet, şıma zan her vaş dı kokd xo sero rweno, kokd xo sero zil dano u kıho beno. Darda gozra gozi ben, henari nben. Sayrı say tepşena, xewxi ntepşena. nsan zi wıniyo. Lac Hse-yni nşeno hım lac Hseyni u hım zi Ahmedi bo. Lac Hseyni, lac Hseyniyo, lac Ahmedi zi Ahme-diyo. Ma Zazay zi wıniy. Zazayo Krd yan zi Zazayo Tırk n-beno u ıniyo. Zaza Zazayo, Krd Krdo, Tırk Tırko. Tabi insan şeno xo b şard xo ina bıvino, ina bıhesıbno. O zi gırdayey şıt eyo. Kes şıt xo heram kero, kes xo heme i hesıbneno. Labır demo kı na juwerı bıkero, van şareyda xora, named şareyda xora fek vırado u o şaro kı xo cı ser-ro vineno bı named şariya xo name kero. (o wext zi ma kesand wınasinan r wan heramzade. Keso kı esl xo, kok u asnas xo inkar keno, o heramzadeyo). Tay Zazay ma est hım van ma Zazay u hım zi van ma Krd yan zi Tırk. şte wıni nbeno. O keso kı vano hım ez Zazaya u hım zi ez Krda xo xapeyneno. Kes seni dışar beno. Ya xo r Krd yan zi Tırk vacı, yan zi ninan ra fek vıradı u bı named şareyda xoya xo name ker. Eger tı Zazay, Zaza-y. Ez nzana, ma Zaza hım Zaza, hım Tırk u hım zi Krd beno?. Zebeşı şena hım zebeşı, hım beşila u hım zi Encur bo. Beşila beşilaya, encur encuro u zebeşı zi zebeşa. Ey ra xo bı dı namana name meker. Ya xo Zaza bıvin, yan zi demo kı şıma xo ina, şarna vinen namey Zazay zi pa ben u meber şard bini r poıkı meker. Namey Zazay meber named şarnaya medıskın u ey serro  mehesıbn. Zazayo Krd, yan zi Zazayo Tırk ıniyo, ıniyo, ıniyo. Zaza esto, o zi Zazayo xalıso, pako u xosero. Zaza xılt, kılxe, xılxe, melxte, moloz, eşure, efara, ziwanı u gılgıl niyo bırışiyo u iyand binan miyan ra vılla bo. Wendewan delali, bewni r qerei heme cad dınyay ra vılla biy u hıma hıma heme welatan dı est u tey ca biy. Labır tı kamcind cı ra pers ken, van yan zi vano ez qereiya. Hewna, hewna heme welatan dı Kltr u edetan xo ramen. Demo kı tı ngılizi ra pers ken vano ez ingılıza, nvano ez ingılızo Almana. Demo kı kes Almani ra pers keno, o zi vano ez Almana, nvano ez Almano ingılız, Fıransız yan zi inaya. Semed ıi tayd ma van ez Zazayo Krda, tayd ma van ez Zazayo Tırka u taytayd ma zi xo qe niy nvinen u heme i erzen xo goşan pey u qe uzara, ira nben u xo cıra duri finen.

 

Xo bısınasn xort u keyney Zazayan

Meşır meb peyey şarand binan

Br xo meker poa Tırk u Krdan

Semed şareyda xo xo berz meydan

 

Had de b xo bısınasnı şar Zazayan

Raya kalıkand xo bıramı z camrdan

Xo u welat xoya menı namey neyaran

Wa herı bın dı nnal estey şehidan

 

Şerefo şareyda xo r wahr vıcyayenı

ıniyo qedır u qimet xo ina vinayenı

Weşo zıwan kesi tım pa qısey kerdenı

Ngno welat, heruna welat kesi bızanı

 

Wendox delali, ferq insan u heywanan noyo. nsan, o yo kı fıkırno, xo sınasneno, kokd xo r, zıwan u kltrd xo r, edet u toreyand xo r, benlıxeyda xo r, şexsiyet xo r, şan u şerefd xo r, war u welat xo r u şareyda xo r wahr vıcno. Heywan na juwerı nşeno bıkero. Dınya dı zahf iyo bırumet, bışan u şeref esto. nan ra jew zi şareyda xo r wahr vıjyayena. nsan end zengin beno wa bıbo, demo kı şareya cı belli nbo, hend mısqal rumet u şeref ey ıniyo. nsano bşar, bwar u bwelat zey darda bkok u brieyo. Demo kı vaydo şenık zi pıro do, do hıma dindo erd u ay erdo derg kero. Keso kı bşar, bwar u bwelato, o tım ocax koro. Kes do kı hezar serrı bşan u bşerey, brumet u bqimet emır bıkero, wa emıro bışan, bışeref, bırumet u bıqimet bo, wa qe serr, meng, heftey, roc yan zi hel bo. iy zey war u welat u zey şareyda kesi weş ıniyo. Keso bşar, bwar u bwelat zey teyrd perzaney cı şıkyayey yan zi cıbiyayeyo u o nşeno bıpero. Demo kı şareya kesi, war u welat kesi belli nbo yan zi ın bo, kes nşeno şarand binan miyan dı cay xo bıgiro u inan miyan dı ca bo, wahr qısi u şexsiyeti bo. Kes qimet ndano insanand wınasinan u inan xo miyan dı ca nkeno, nheweyneno u heq qısekerdenı ndano cı. Semedo kı, o do bı ı riya, kamcin şareya xo temsil kero?. Qıseyda vernan esta, vato Keso kı xo r u şard xo r nbeno, o şarand binan r qet nbeno. Veri, ver heme i kes do bı xo, xo bısınasno, qedır u qimet bıdo xo kı, şarna zi bıdo kesi.

 

Kameya kesi, name u sınasnamey kesiyo. Wexto kı namey kesi, namey jewi ın bo, kes do seni, bı ı hesaba u bı ıiya, ı şekla veng a bnami kero u veyndo cı?. Kameya kesi zi nameyo, sınasnameyo. Wexto kı kameya to belli nbo, şaro bin do bı ı namiya veyndo to u bı kamcin namiya to bısınasno u xo miyan dı ca bıdo to u to ca kero?. Kameya xo, xo dest vıstenı kesi destı ra. Kes bı zora nşeno kameya kesi kesi dest ra bıgiro. Kes demo kı bıwazo kameya xo xo dest fino, yan zi xo dest ra nveco, van kes semed cı xover bıdo. Kes demo kı nwazo xo ina bıvino, ina bıhesıbno, yan zi şarnay sero xo hesab nkero u sınasnamed xo serro vındero u xo bı eya, bı sınasnamed xo ya name kero, jew n, jewna do qebul bıkero. heme i nameyd cı esto. Namey dewan, sukan, şaran, erd u azmini, dar u beri, bır u bırıkan, tar u turi, cın u cınawıri, teyr u turi, ko u keran u herwına. şarand dınyay hemını nameyd cı esto. Mesela Ereb, ngılız, Alman, Emeriqan, Rus, Tırk, Krd, Fıransız, talyan u herwına. Demo kı kes bı xo, xo werdi, hi yan zi ina bı-vino. Xo şar nhesıbno. Kameyda xo r, şareyda xo r, kl-tr u zıwand xo r, edet u toreyand xo r, şan u şeref-d xo r, war u welat xo r, erd u bostanand xo r, namus u ard xo r wahr nvıciyo, şaro bin do bı ı hesaba n i-yand to r wahr bıvıciyo u bı ı hesaba to bısınasno u qebul bıkero?. Tı bı xo bı xo serey xo nwırin, jewna to r nwırineno. Demo kı jewna bıwırino, do nenguyan xo tey war kero, ey dırbetın kero u goni dı verdo. Demo kı tı bı ımand xo ya verniya xo nvin u raya xo raşt nker, tı bı ımand jewnaya nşen verniya xo bıvin u raya xo raşt ker. Cınıştox estorda şari, estorda jewnay tım u tım warwayo. Merdımo kı xo jewnay sero name keno, van o tım koley o merdımo kı ey xo cı sero name kerdo ey bo u heq named ey, bı ı hesaba beno wa bıbo, van bıdo. Semedo kı o ey r hemleyo, hallo. Kes kı xo Tırkan yan zi Krdan sero name ken, ıi vac van ey bherf biyar ca u bıker. Demo kı na juwerı nker u emran inan, waştenan inan niyar ca, do nvac la oxıl, la nza ıi, tı kam u xo ıi hesıbnen zey ma nken u emran ma niyan ca. Nzana ma wına wına ken to u cı r nengi bıin. Do nvac la qebrax ti y namey ma kar an, xo ma sero hesıbnen, van tı bı ma ya bıker, zey ma b u zey ma vac. Demo kı tı xo şarnay sero bıhesıbn, o yeno o mane kı, tı qe iy niy. Ey ra kes to ngno hesab.

 

 

 

 

Mrık

Tıxtor Zaza

 

Mrık derz xu nuno paşt ser, ho şino gum, ho hesab devır xu wo ps xu keno, ez sni zımustun viyarnenu,

waxtı g gınen ra, zuar gınen cı yo tiz erzeno.

Vuno: Kununa vrin şi, yon erzeno

Vuno: Kununa peyini zi şi, yon erzeno

Vuno: Siwatı zi şi yon erzeno

Vuno: devır ma ya veceno ya niveceno

Vuno: ma koti edar, ma koti edarse ma xelisni

Vuno: işallah hin ps ma xelisn

O waxt derz xu nuno ru, xu wa p uwnno lacek ho payvındertı.

Vuno: tt mı.! Tı ky ra h mı dım?

Wız vuno: Apo kununa vrin ra..!

 

 

Dizd xiyaru,

Husn Guerizıc


Lacek şıno dızd xiyaru, xiyaru duno ari tor xu keno pır.

Şıno kışt dewı d yo vırısni d nışeno ru, xiyaru qalın, qalın tual keno, tualu yını vırken mırd xu weno,

ay zerru u tualu miz xu verdno cı uw kueno ra.

Ht yeri-ya hişar xu benu, hunce biyo veşun, vuno miz biya in tuali ri, nbiya iniri tuali, biya,

nbiya hw uwnno pyor werd..

 

 

Lac o dadi,

Husn Guerizıc

Yo waxtı dı yo lacek şiyo ğribi xebat,  uca d muso reqa.

Waxto g şiyo wulat yo reqa rna t berda kye, werda, aya zdune menda kerda duelav.

Dadi yı şiya br duelav kerda a uwna wa vato ki d awka, şımıta biya sarweş.

Waxt ardun vıyetış omo, ardun xu kena prcun(pırocun) zerr kye ra gerena ardun xu vıyecna lac y kuen zerrı

Vuno: Day, day ın ınaw? tı ha se kena?

Bown tşt huni uca..

Ya zi vuna: Laci mı dadiye te-r her ca tşt..

 

 

 

Bira Zaza Yashar,

Gagan Char


{Cera nuse yeno, mi mori heta 3 (hire) Avesta (Zazakiya) veceti, mor
at, ar va ahar  het ime a veciho.
No mor (numero) at zaf ver yeno; ho (o) estore atware atware rumeno. Hi atwaru yene, no vaceno ahar ahar (ar ar) yene. Va (Yada) at bere (be) at biya. Ni numuney xnuhe (vese, bese).
 Ni more Avesta ra (at, a) viciyahi, Hi sima fra yene. No vaeta hada
S  hada daxene altaration avesta esto, ti ekene internata vinene pas ca  bere bune directori Fonti vi-kere, ho taw (zaman) hi rash gurene, no hada word ia nusiya,  yeidi (eke, ege)  word taine daxshi ni voiseno, ti gehe daxi rashi ci kere; ho gehe daxi (ishatu) voiso, ni roman new times, aniya daxi ni S= ni voisene, S= daxi=Avesta Translitaretion, ti eskene interneta oncene biyane (biyare) tey komputa hu. Ti aishene =sh; =ch, ho auui ahano.}

Mor (Nu-mori)

Mori Avesta hama Zazakihe; mertem aisheno vaceno va vaco haru (vispai) Zazakihe.  Sima her mori at (ra) vinene hathra Zazaki vinina; avahyara (auuara)  zanay (isan) hu  vire  us ci  nishno, mamo (senco);  mori manahe yatha vaci hi xahe hizu mamenghene (menghene).  Mi hue vispa mori Avesta at (ra) viciti; pera virashti; hi gohe mana gohe (anu) guraisi pera (apera) kerti (kerdi). Ham gurai
e ci ham mana ci yene us Zazakiha;  mertem aieno vaco: ha (a) Avesta ha (a) Zazakiha.
 
Adaira (Cera) sima  vinene seini hi kai kene seni hi (i) gure hu virazene.

A) mori hanar (ve) vurrenta (vranta)

Asta (ve vranta)                                                          Mori uiti fra yene:

1 au (oyu, yo,
u)                                                    auua
2 du/vi/bi                                                                      duua/ bi-/vi-
3 thri/hri/hr/thr                                               thri/hri
4 catr/cat/
atr/at                                                                    catware/atware
5 panc/puj/pan                                              panca
6 x
uuaS                                                                       xuuaS
7 hapt                                                                                                         hapta
8 a
t/aSt (hast)                                              aSta
9 nau/nav (Hp nava)                                                   nauua
10 das                                                                                                         dasa
11 auuadas/auundas                                auuadasa/auu
tdasa
12 duuadas                                                                   duuadasa
13 thridas/hridas                                                                        thridasa
14 catrudas                                                                   catrudasa
15 pa
cadas                                                               pancadasa
16 xuuaSdas                                                               xuuaSdasa
17 haptadas                                                                  haptadasa
18 a
tadas                                                                    aStadasa
19 nauuadas                                                                 nauuadasa
20 vis (hada t visaiti)                                                  visaiti
30 thrisata/thrisas/hrisas                            thrisata/thrisas
40 catwaresa/catwareseta             catwaresata
50 pancasa/pancasat                                                  pancasata
60 x
uuasti                                                                   xsuaasti
70 haptaiti                                                                     haptaiti
80 a
Staiti                                                                       aStaiti
90 nauuaiti                                                                    nauaiti
100 se/sa                                                                       sat
em
200 duii sa (du sa/du sat)                          duui sat
em
1000 haza
Nr (hana/hazun)                          hazaNrem
10000 bauuar                                              
bauuare (visiy hazangra, bauuar hazan (hazun))

* vishhaptata esto yatha mor ni viniyo, a at yatha mor aii  manano (27, vish-haptata, asmangha 27 ayare, paoiriha), hae vish viniyo, no vaceno vist  (vis) paoiri pas ca aniya mor yeno.

B) Mori hada vranta, hn hada m ,n, t, ii vacine.

Frataya (Ver-teme, Yatha veoirataiia, ni ze (yatha) sifati gurene).

1 fratem (hada t), paoirii, (hanar t)                            asta: frate, paoiri (veoiri)
2 bitii, diti (dbiti, dbitana)                                               bi-t (viti, diti, dbit)
3 thritii                        hrit/hri (hada t)
4 tuiri, catuiri                                                                  catuir-ii (hada ii)
5 puxdh                                                                              puxdh hada dh)
6 xtuu                                                                               xtu (hada t)
7 haptath                                                                           haptath (hada t)
8 aStem                                                                           aSte-m (hada m)
9 num                                                                               na-m (hada m)
10 dasema/dasatha                                                         dasem (hada m)
11 auu
Ndas                                                                     auuadas- (dasu va deso)
12 duuadas                                                                       duuadas-
13 thridas/hridas                                                            thridas-
14 cartrudas                                                                      cathrudas-
15 pa
Ncadas                                                                     paNcadas-a (hada a)
16 x
uuaSdas                                                                   xuaSdas-a
17 haptadasa                                                                       hapta das-a
18 a
Stadasa                                                                         ashtadas-a
19 nauuadasa                                                                      nauuada-a
nauuadas
em (3), nauua-das-em va sifat mori 
vis
?stema  (20), vis-?s-tema
thrisa ca (30, hirisa ca)


Mor 4, asta, 
at-, a-

Mor 4 Avesta (Zazakiya) ni veciyo; no auua yeno tey Cime. Mor asta=
at (4) haket cibiia (cia) visiyaho, yatha tuir va axtair va axtir  fra yeno. Imo (I-no va No) xshnu (bes, ves)  fra (vera) yeno. Mori (numori) ma zana (mertemi) reuu arez kene, zana (isan) hathra how vineno ya Avesta Zazakiha; avahyara mori verinai (paoiriai) verenaiyahi: hi huanem how tey rasman (rishti) mohene (daxshene); kaye hu arez kene. Aniya husisiyeta ci esta, ya hathra hoiya wunina (wanina), no vaceno ha (Avesta) hata dasina at (ra) yena hoyim (ape <--... paoire  (veoir)).
Numune,
atrudasa (14) 2  4x10, hatra hoyi at ( 4 (a)+10) , a gaidena (besana). Aeuua (Teina) eu (ju)  numune esta, vishhaptata (27), no  hoyiina at a dasina wunino, aniya numune  gaidinene (sarenine), hada a, ca va rut, hanar tawa, i. Sima vinene vi (di) mana hathra este 1) 4 teme (kere) 10 2) 14.

at-astaho va a-; no (imo) vrenta, -r-, va -t-r- ayasano, aniya vurenta (vranta) yene ci. Ida ima  vinene haru vurenta ci Zazakihe.

Vace k
hma nisiyahi:  n=nam; hn hetnam va sifat; z=zaferi; nr=nairi; n=nairika; Y.=Yasna, Yt.Yat; Vd. Vendidad; ?: va hae e manane va ae yatha a viniyah


1 4 (mor) + name


Asta:
at/cat,  va a-; 45  ida hada ca gaidenino (besenino), veoiri panc+ ca+ 40; panca ca desi (10), no vaceno des panc, ca panci keno hathra desi (10) no vaceno panc a desi a at hoyu at wunino (.... <). 45 maidhii izaramaiiehe (usairemeiie), name roshuno.

pacca cathwaresatemca maidhyi-zaremayehe ashahe vahishtahe dathush,


im cathru-gaoshem Vd.1.17
4 hada nam go
i (gao, go), at (4) goi.

atru-an?m (yaonam), hae  diti, hirit, z hae me ere.
cathrushanm Vd.2.25

Mor hae
atwaresatem (40), owresatem
cathwaresatem aiwi-gmanm duuaibya haca nerebiia duua naraVd.2.41
1 hae 40 aiwi-gama (hae n) 2  gama ( n zaman) 3 zimestan visiy
etin (xraozhd) 3 aniya mana zimu gumane.

atuware-paitiana (ana nnga, 1 pait iana 2 paiti tana), bi (d) -paititana (di nngana, pait-hitana).
asha bipaitishtna kaine
asha cathware- paitishtna gadhwa.] Vd.15.19
bi (2) paiti
tana  ya (n) keina (kena);  atware (4)  paithutana  a (n) gadhwa (hefuha).
cathware-paitishtnem Yt.5.131
atru-
-um, hae -u, hae hirit.
at v cathrushum Vd.16.2


atrwar ewna, hada n,  mor+name: ( xewna (ewna), arana,  zar).
vspem ahmt at h cathwr xshafna sacte,Vd.16.8
cathwr arshna Vd.18.31
cathware-zagr Vd.18.38
atware satem (4 100) ayare (n=nam),  4 zangaran?m (zenga ning, n z  me ere):
cathware-satem ayare-baranmY.65.4
cathware-zagranmY.9.18
ature zzatan?m:
cature-zzanatm Yt.5.129
atware erezuu (enguxtuu)
cathwr erezv Vd.6.43

Cathru-uxtem arej:
cathru-uxtem arej.Vd.7.41

Z
emo (Zme, zimastun, zimustun):
cathrush, .. cathrush zem .. Vd.7.75
Tanu p
ereten?m (z, me ere), atware paititaiie (z, n): N z, me ere, 40 va 400 tanu peretan?m 4 paitihiStnaiia.
vsaiti dahmanm cathwaresatem tanu-perethanm. dtare Vd.12.14
cathware-paitishtnay Y.19.8

Hiri afsman (mamanatara, n), atru pitrem ( hae pi)
thri-afsmem cathru-pishtrem Y.19.16
4 ratu, nam:
cathru-ratush Y.19.18


cathru-mhm Vd.5.45
400 (atwar se-) + upzana-n?m (z), citi, srao-caranaya:
cathwr sata upzananm upzit aspahe ashtraya
cathwr sata sraosh-caranaya Vd.6.21

40 (
atwaresa-teva 400 (atware-satem):
... cathwaresatem tre-saokanm.... ... Vd. 8.94

40 ayar
e, ana mana viniyo, atwaresa-atem  va 400 ayare, atware (4) -satem (100).
cathware-satem ayare-baranmY.65.4

2 mor nam sifat (hetnam)

Cathwr vashtra spata:
cathru-cashmem spatem Vd.8.16

Auruuant
(mana estoru) auru (tas ca gaona, reng), mor+ n+hn (sifat).
enghe cathwr vashtra spata Yt.5.13

azamaide im cathwr aurvat aurusha Y..57.27

3 aniya hae, nam +  vidhwana sifat) manane va nam hueta  4 vidhwana kaof
(kaovo):
cathwr vidhwana kaof Yt.19.3
4 mor sifat

Mori yatha (ze) hetname (sifate), atru-das-:

dasem at ahmi spn
avadas spananguh 
dvadas ahur
thridas sevisht
cathrudas imat vdvashtv
pacadasa avanemna
xshvash-dasa hta-marenish
haptadasa vspa-hishas
ashtadasa bashazya
navadasa at ahmi dt
vsstem ahmi at ahmi mazd nma.Yt.1.8

Caturii ataurii, ma mana sifat:
kase-thwm tiry haoma mashy astvaithyi hunta gathyi,
k ahmi ashish erenvi cit ahmi jasat yaptem Y.9.12
Tir
m, hae hirit atuirm:
kuua tirm aingh zem shishtem Vd.3.5

ashum k tirm imm zm mazishta xshnaoma xshnvayeiti,Vd.3.23
tirm pasm avakhnt tirm narem rashyt haoym h paidhym upa-keretayenVd.13.33
pasca tirm gm-beretm ishare Vd.18.55

tirm Vd.4.23

Bitm upa makhem ... thritm upa makhem ... tirm upa makhem ... puxdhem ... xshtm....Vd.9.7

Sifat:
druxsh ahvthre everezike
k t atashm arshnm tiry. Vd.18.53

Sifat:
tiry
staor-maz Vd.4.2
Catir-
m, sifat:

imem thwm tirm nem haoma jaidhyemiY.9.20
Sifat:
tirya
asha vahishta Yt.1.7



Catir-
m, atuirm, sifat, fra-Snaoiti:
ezi tirm frshnaoiti
thritm paiti-rathwayeiti,
at ezi anghat sp jazhush fr-z dvsaiti spitama zarathushtra Vd.5.31

5  hada mana teme (voi, kere,
Gna (khna)

Duuaii
e, thraii?m (hraii?m), atwr, hizu (zun) draja (di mana ci este, hizu drija 2  va aniya mana).
avahe z ashaokhahe akhahe anashaon znu- drj asti fritish
dvay hizu-drj thraym
nadha-cish cathwr hvat zavate.Vd.18.11
: 1 u, paoirina (numoruna)  ere 2 o; atwar: 1 atwaro 2 atwaru.

bish humatanm
thrish huxshathrtemi
cathwr adht ahunem vairm frasrvayit
enghe htm fryazite. Vd.18.43

atur-a, at teme (voi), a ana mana ayasana.
catura frasnana frasnayit gaomazem gava dtay
bish pem mazdadhtay Vd.19.22


cathr-u-sh-um Vd.6.32

at voi mruata, atr-u---mrta

cathrushmrta, Vd.9.46

cathwr ahuna vairya frasrvayish,Vd.11.11

atwaras ca (4 va 40) , atwaresatem (hae 40), duua (2) ca saaite (100) , 200  duua ca hazaNre (2000)
cathwarasca atha garay spitama zarathushtra cathwaresatemca dvaca saite dvaca hazangreYt.19.7

Catwr/
atwr (me erez, z, hae hirit, atwarasca)
Voi: 40 voi (teme), athwaresath- we
cathwaresathw Yt.10.116
Tirii,  atuiriy voi (khna)
i tiry jasat vazemn Yt.14.11
Catura, tuir, tit (tr), mor  hamta
nam (num)  tra, n  ham tura sifat fra yeno.
T
iriia, atuiriia -atuirm (a apema yena; hae hirit,-m), voi:
xtiriia, ime vaca xtirm framrva Vd.10.11
xtirm aparem xraozhdyehya frasriti. Y.9.14

6 Aniya mana  tuir (tura) nam (num),  va sifat  fra yeno
adha azem ahur mazd spnem nidathem
at dim mazaosh kehrp trahe
ezi asta asha xrathwa
ezi asta gathby. Vd.13.39
Ida n fra yeno, nawtii
u (naptiiau)  nefu
hyat us ash naptyash nafshuc trahy uzjn Y.46.12

N, me ere
, z:
zhem tadha taurvayata verethrem dnunm tranm,Yt..13.38
N hueta
badayat im tirm frangrasynem Y.11.7
N hueta
im barat frangrase tr at drv zainigush jainiYt.19.93

N hueta zana (mertem):

arejanguhat trahe ashaon fravashm azamaideYt.13.113
frrzish trahe ashaon fravashm azamaide Yt.13.123
Nam hueta fra yeno atwareespahe:
cathwarespahe ashaon fravashm azamaide,Yt.13.122

N hueta
tiryanm dah'yunm narm ashaon fravashm azamaide Yt.13.143

Nam aniya mana yatha deza, vis-tuiri,  puthre di b
raza,  tiriia dukhdhairi (tas ca keyna (ena)).

at at tirya puthr v puthr para-irithyeiti tirya dukhdhairi
cvat ashm upa-mnayen
cvat dahmanm
cvat tanu-perethanm, Vd.12.19

Mor, thriiidiii catrahe, hae diti:
(rsp,) n av at t uy thryidyi trahe madidyi
xshvdem haptzhdyi nava dasme i v athma!Y.11.9

Mor, nr:
nmnyasca vsyasca zatumasca zarathushtr tiry. Y.19.18

atuir-iia, hae tir (atuir), n:

tirya thanvare Vd.14.9

Catir-iii, voi:
[tiryi upata
tiryi nishasta im atare vastrem frajast Vd.16.16

Catir-ii
, nam, name peruni, yatha tuiriio puthro :
at at tiry para-irithyeiti
tirya v para-irithyeiti
cuuat ashm upa-mnayen
cuuat dahmanm
cuuat tanu- perethanm,Vd.12.15-16
Voina, vine:
1 Cathr-u-
-an?m (me ere z)
2
athru-uua
3
atr-u-das-a, 14 a gaidena 2 aniya mana
3 catrudas-an, hae diti va z,  me ere
4 catr-u-
S (atruS, 4 tet (voi, kere (ker) x)) 2 hae S
5 catruS-uua (1/4), uua (1)
6
atware (catware), asta at (cat),
7 catwaratwaresathwa
Nth, voi, atwaresath-weng, atwaresa, atwaresat
8
at-w-a-r-e (catware), asta at (cat), catwar, atware zaNgra, atware zaNgra (4 +n)
9
atur-a (catur-a), tr-a (4x, atr-a) ca va a cia visiyo)
10 catur-a (4) catura ( va 4 voi)
11 t
ir-iia, at,  a-atuiriia, -xtir-iia, voi va aniya mana
12 a-xtair-
-m (a-cia visiyo, hae hirit), a-xtair--m (4x)

ima vinene upaira (ora) ra (at) haru mor yeno us Zazaki; vurantahe ci yeno us Zazaki: haru (vispa) vuranta ci ham ath (at) Zazakiho ham guraie ci. Gure hu huem moheno sima;  no vaceno, uiti (auua) Avesta Zazakiha, yatha (ze) mori, haru vace ci Zazakihe. Ida kihma vaetie vurenta mor at  fra ma roniya. Manahe auua ye ma ere hu vira kere, ai aver (fra) bere; me vurine ra ai fra de anguam (ahum a) danghuam (diyaram) caetam (gaetam).

no ba
e mori  naski haca Adete Avasta  yeno ima ver (fra)



IME

Zerweş SERHAD


Hurgı Zaza jew ıme`yo
Bostani awidı demeyo
Tıham u mahsul lazımo
Qewm Dımliyan vılayo

ıme`yi sero vınder
Mıraz u meram bıwaz
Hayig u haydari bıpaw
Neheq nelemat ewı nerrındi

endı şen wa bılaw
Hendı şen wa bılaw
Bbeĝt robot rotoĝ ewı ĝayini
endı şen wa bınal
Hendı şen wa bılaw

ıme`yi sero vınder
Mıraz u meram bıwaz
Hayig u haydari bıpaw
Neheq nelemat ewı nerrındi


ıme yar u rbeyi Zazayan
Roşnayiya ımd Dımliyan
ıme`dı mesul u wahr kamo (i)
Kok u bınyateyi Dımliyano ()

ıme`yi sero vınder
Mıraz u meram bıwaz
Hayig u haydari bıpaw
Neheq nelemat ewı nerrındi





 

GUL  ZELAL`A

Zerweş SERHAD


Gul keynek u veyva Dımliya
War Wetenir gan u rıh feda
Rz, r pro şop dıma
Zaza`yi biy hayigi u ayayi

Gul Zelal`a Gul delal`a
Gul bters u zeyi daylana
Gul ĝatun u cuwanık bi(a)
Pro Cematandı seranık bi(a)

Gul bşuj u bgunaya
A ronşber bi, Welat sinay
mel ĝayin u bbeĝti ıniyo
Mı aşnawıt ez lerzaya

Gula ermugı, re Soyregı
Rayi u dahkaiy Zazan dergi
Şewq u roşnayi biy kemi
Nankori u nahletmeiy tengi

Komi ewi piyapestin vıraştı
Tengeyi u tahda pdı antı
Hım u sitar Zazayan eştı
Gangri wırte ĝo kerdı vıla

Mışore gırda dewıstı
Ĝayin u bbeĝti pawıtı
Bmel u beyari n vıstı
Camrdey,merdımey qe nmendı


 

 

 

Avrupa Zazacılıĝı``yerilmeyi deĝil, vgy hak etmiştir.

 

Frehat Pak

 

 Zaza halk mcadelesinin lke zemininde yeterli dzeyde gelişmemesinin elbetteki belli başlı nedenleri vardır. Bu olumsuzluĝun faturasını Avrupa zemininde mcedele yrten, genellikle işi ve grenci olan kesime yklemek gnah keisi aramaktan teye bir anlam ifade etmez. Yani bir halkın zgrlk mcadelesi vatan topraklarında ve kendi i dinamikleriyle gelişecektir. Dış mdahaleler belirleyici degil, ancak etkileyici olabilir.

 

 Bize dşen grev; karamsarlık iine dşmeden, Avrupa zemininde varolan olanakları iyi deĝerlendirerek, lkede gelişebilecek halk mcadelesine katkı sunmaktır. Yoksa Avrupa`yı lke toprakları sayarak mcadelenin sınırlarını daraltmak, insanın ufukunu darlatmaktan başka bir şey deĝildir. Yani Avrupadaki aydınlarımız pılını pırtılarını toplayıp lkeyi kurtarma seferberliĝini yaratmasını beklemek, i dinamiklerin mcadeledeki belirleyici rolunu,deĝişim,dnşmlerin ve koşulların objektiflıĝini inkar etmektir. 

 

Tartışacaĝımız konu, lkede Zaza milli mcadelesinin yeterli seviyeyi yakalayamayışının nedenleri zerinde olmalıdır. Yoksa Avrupada aydınlarımızın Dil ve kltr baĝlamında da olsa ortaya koymaya alıştıĝı fedakarlıĝı kmsemek ve hele hele aydınlarımızın bu duruşlarıyla anti smrgeci bir pozisiyonda olmadıklarını sylemek, bilimle ve amalarımızla elişen kuru ajitasyondan başka bir şey deĝildir. Bizim başlıca amalarımız ve mcadelemizin varlık nedeni, dilimizi inkar edenlere ve Zaza halkını smrgeci boyuduruk altında tutmaya alışanlara karşı olmak deĝilmidir? Dil ve kltr mcadelesini yrtmek, anti smrgeci olmanın ta kendisi deĝilmidir? Bu kadar insafsızca haksızca aydın insanlarımızı karalamanın kime faydası olur gerekten anlamakta glk ekiyoruz. nk bu olgunun aĝır, aĝır ilerleyişinin sorumlusu ``Avrupa Zazacılıĝı``deĝil, dnden bugne Zaza halkımızın ekonomik, politik geriliĝidir.

 

 Mazlum Zaza(Dimili) halkımız, Onu znden koparmak, kendisine yabancılaştırmak isteyen evrelerIn; tarihte eşi benzeri grlmeyen oyunlarıyla karşı karşıya kalmıştır. Halkımız byk direnişlere imzasını koymasına raĝmen, dşmanın Ekonomik, politik gc karşısında bazı deĝerlerini koruyamamış ve giderek bu deĝerlerden uzaklaşma gibi, bir kopuş srecini yaşamıştır.

 

Biz kabul etsekte etmesekte halkımız ulasal anlamda bir varlıĝı ortaya koyamamış ve buna bağlı olarak halkımız aydınlarının degişik kulvarlarda degişik isimlerle kendilerini ifade  etmesini beraberinde getirmiştir. Yani Zaza halkının deĝerleriyle oynamak amacına ynelik bir sr kurum kuruluş ve ideolojiler zerine msallat olmuştur. Tarihte Zazaların iinde bulunduĝu  benzeri bir durumu, diger  halklarda  grmek mmkn deĝildir. Bu talihsiz sreci tersine evirip, Zaza halkının siyasallaşması ynnde, aydınlarımız tarafından  başlatılan alışmalar, i ve dış saldırılarla bitirilmek isteniyor. Zaza(Dimli) yurtseverleri akıl almaz sulama ve karalamalarla karşı karşıyadırlar.

Zaza halkını byk ulus teorisi iinde bitirmeye alışan smrgeci yayılmacıların ve işbirlikilerin yanı sıra şimdide yurtsever grnm altında, gereklerden uzak yeni bir saldırı seferberliĝi başlatılmıştır.  Trkiye Cumhurriyet`inin kuruluş dneminde temelleri atılan planın ve tezgahın,  bugn bilinli bir şekilde devam ettirilmesi sz konusudur.  Trk smrgecileri Trk saĝcı faşist ve Trk solcu grnm altında  eşitli proĝramlar izerek Kurdistan ve Zazaistan`i asimlasiyon ve işgal etme alışmalarını başlattılar. Trk smrgecilerinin zaman zaman dile getirdikleri; ``bu lkeye fasist ve kominist gerekirse bunu başkaları deĝil sz`` yine Faşist diktatrlgnn başı Kenan evren`in `` ben kominizme karşıyım ama bu lkede kominist partisinin kurulmasına karşı deĝilim`` sz neyi ifade veyahut neleri ifade ettiĝı anlaşılırdır.

 

 Trk Faşiştleri Trklk, islam kardeşliĝi ve Ermeni- gavur dşmanlıĝı lksyle insanlarımızı etkisizleştirmek isterken, Kemalist Trk solu işi sınıfının birliĝi yani esas olanın emekilerin diĝer bir deyimiyle Proleterya diktatrlgnde olduĝu, ulus gibi kavramları gndeme getirmenin, burjuva dzeninin deĝirmeni arkına su taşımak olduĝunu hatta ve hata zaralı istemler olarak lanse ederek, Zaza halkının kendi deĝerlerini koruma ve geliştirme abalarını engellemiştir. Daha aık ifade etmek gerekirse, Zaza halkının zgr dşnme iredesine gem vurulmak istenmiştir.

 

 Aslında deĝişik grnmler altında dayatılan inkarcılık ve ulusal kopuş harekatları: z itibarıyla Misak i Milli sınırların korunması ve yaşatılmasına ynelik abalar olmuştur. Aynı dayatma Krt halkına karşı da uygulanmış ve Krt halkı Trkiye işgali altındaki parada aydınlar arasında siyasal birliĝi yakalayamamış, blk prk bir şekilde herkes birilerini en iyi yurtsever olmamakla sulayarak ilkesiz. Proĝramsız bir kaos yaratılmıştır. En hafif deyimiyle ``bir deli kuyu`ya bir taş atmış, binlerce akıllı bu taşı ıkaramıyor`` Yani insanlar ideolojilerin esiri edilmişler ve varlık gstermeleri engellenmiştir.

 

 Aynı durumu Krdistan`nın diger paraları iin sylemek mmkn deĝildir. nk bu alandaki rgtlenmeye damgasını vuran; Kendi i dinamikleriyle gelişen, ulusal rgtlenmelerdir. Dolayısıylada bu alanda adım adım kurulmaya alışılan zgr Krdistan`ı yaratma abaları, bizim bu doĝrultudaki grşlerimizi doĝrular mahiyettedir.

 

 Fazla detaylara girmeden Halkımızla ilgili zmlemelerde yabancı ve dış kaynaklı dayatmalardan ziyade, halkımızın gemişinden gelen Zereweşiye`yi  yaygınlaştırıp, bu zmzden kopuş srecine ynelik başlatılan abaları boşuna ıkarmadıĝımız srece benzeri durumun halkımızın da yaşayacaĝını bilmek iin, kehanet sahibi olmaya gerek yok ve gereksizdirde Yani Zaza hareketi marjinal bir hareket olmaktan kurtulup kitlelere dayanan ve bu kitlelerin hareketi olmak istiyorsa, kendini yabancı ideolojilerden arındırıp, Zaza zerewesiye ideolojisini kendine rehber almalıdır.

 

Yani Zaza hareketinin kitle hareketi olabilmesinin nndeki en byk engel saĝ ve sol biiminde dayatılmaya alışılan ve halkımızın iradesinini hie sayan eĝilimlerdir. Dikkat edilirse Misak i Milli`nin korunmasına ynelik Trk saĝı ve solu ortak kararlar geliştiriken, iimize yerleştirilen saĝ ve sol anlayış yakınlaşmamızı ve Zaza lkesinin korunmasına ynelik ortak birligimizi engellemiştir. Bu elişki midir yoksa bir oyunmudur, bunu artık insanlar kendi iradeleriyle yanıtlasınlar. Bizi iliklerimize kadar kendine esir eden yabancı ideolojilerin amacı; ulusal deĝerlere sahip ıkmak deĝil, tam tersine giderekten ondan kopuşu ve yabancı ideolojilerin gdmne girip, lkemize ve halkımıza karşı yabancılaşmamızdır. şin acı ve vahim tarafı; bu asımlasiyoncu ve inkarcı anlayışı bazi ajitasyon, kalıplaşmış fikirlerin arkasına sıĝınılarak halkımıza kurtuluş reetesi olarak dayatılmasıdır. Bu asimlasiyoncu fikirleri, yurtseverlik grnm adı altında hala halkımıza dayatmak isteyen mantık sahiplerinin, halkımızın bir para zgrlk mcadelesine ne kadar zarar verdiklerini ve bu sreci ne kadar geriletikleri aıka grlmektedir.

 

 Avrupada Zaza hareketi yeterli olmasada kitleselleşmeyi saĝlarken, benzeri durumu lke iin sylemek mmkn deĝildir. Bu benzeri bir rgtlenmeyi lke zemininde gelistirmek ve Zaza ulusal muhalefetini yaratmak iin byk zveriyle alışmamız gerekmektedir. Avrupa ve lke Zazacılıĝının kitle desteĝi bulması kendini bu yabancı idolojilerinden ayrıştırması ve giderek bu ideolojilerden uzaklaşmasıyla ancak mmkn olacaktır. Dolayısıylada Avrupa Zazacılığı yerilmeyi değil vgy hak etmişti

.

Kalın sağlıcakla

 

 

 

RENBER AZIZ

Nştueğ: Zaza yaşar


Renber Aziz serr 1955ı dı wusfun dew abaxurı dı omo dinya u serr 1988ı dı Hannover/Alamani dı qat aharın ra erziya wari u merd, semed ıta wa kışya hama ra zi o nzuno.

Ez derheq Renber Aziz dı kitab nsenu.



EZ NWEŞA

Ez nweşa min cılun do
Tı şewi z ha mı hunun do
Ez nweşa miun cılın do
Tı şewi z ha mı hunundo

Her wıllay ez merg xue-r  nqehriyen
La tı hesret şya n ez(aziz) gun do
Kuhun şıni yeno new tase duşmen ra awk mewı
Her wıllay ez sekeri in Faşist tirk nverdeni ez bıyeri dewı........

 

 

 

 

Zuwan zanayoxi Almanan Eberhard u Birisim Werneriya zuwand zazaki sero rportaj

 

ıme

 

Roj to xeyr bo bira,

ıme: Zazaki sero girweyayişi kotira ame şıma viri?
Cewap: Ma nezdid Basel dı ronişti bi. Wuja dı ma Dersimıjana embazey kerd. ına ji zuwan xo mısnay ma. Derd şard Zazayan am verd ım ma. van Zazaki jew zuwan pırtoka niya, zuwan dewıja. zuwan xo hewl nvinen, xo vira ken. "Ga kı guna 'ero, kardi ben boli."

ıme: Bol Zuwan zanayoxi xeribi zuwand ma sero xeftiyayi. Mesela: Oskar Mann, Karl Hadank, Peter Lerch, Terry Lynn Todd, Joyce Blau, ew bini. şıma girweyayiş ina seni vinen?
Cewap: Kar 'Elımi bol bol muhimo. Ma ina ra xeyl mısay. Ludwig Paul, M. Jacobson, Zlf Selcan, F. Pamukcu ji na'hf gırd ma r bi. Pirtok gırameri, kenayişi (araştırma) vıjiyay bi. Nıka ımi goş dayişi (filim, kaset ..), iy wendişi, ders wenden lazımo.

ıme: şıma kar xo corsmed niversiteye ken. Wujayand heqt Zazayandi cici
vajiyeno? xeftiyayiş şıma  corsmed niversitedi seni vineyeno?
Cewap: Malesef tayn 'Elımi Zazaki zuwan bı xo vınen. Bol van, no Kurdkiya (fek Kurmanji). y kı wuni van, bı xo Dımıli nzan. Fıkr ma wuniyo, Kurmanji u Zazaki kışt a kışt vınden, zey bıray u way, Zazakiyo fek Kurmanji niyo.

ıme: Tayn merdimi estki van; Zazay Tirkiy?
Cewap: Zazaki zuwan indo-ewrupaya ew Tirki zuwan ural-altayik. Tırki kuflet zuwand indo-ewrupayan ra bol duriyo. Ewro qısay xerıbi Tırki ra yen Zazaki. Veri, qısey xerıbi Fıranski ra amey Tırki. Tım u tım zuwani influens (tesir) dan u gen.

ıme: ıme amor sifteyin kewt şıma desti? Eki şıma wendo se, no xususdi
fikr xo sen mar vaj?
Cewap: Her pserok zuwand Zazayan ju gam heta hedef kı Zazaki bro kaxıt ser. Ma şa bım kı pserok ıme 'Elay deyaye bı. Kar şıma zey Piya, Kormişkan, Zazapress, Ware, Tija sodıri bol muhim u hewlo. şıma mezbut ker, wa emr ıme beno derg ew meywi biyaro.

ıme:  Millet u rosnberand Zazayanr vatiş şıma ıiyo?
Cewap: Ma wazem kı qe şıma zuwan xo yazı ew wenden bımıs. kı şıma ji van, no raşto, gerek şıma verneyi (vırende/ zuerst) Zazaki xo dest gn, yazı ken, wanen.
"Ray bı siyayena bena kılm, qediyena."

 

 

 

Bı nom Hom wayr rehm u şıfqi

Qadir Wahidi ewligi  

Tewaffuq

 

Rehmeta Homa Tealay şamıl hald piyrud kaynatia. Homa ihsan  c bolo. Rehmet u kere-m Homay bpeyniyo. Feqet insani, beni sebebg rehmet Homayi bıb kmi. Yani sebeb qethd rehmda rıd  erdan insan. Yayke kemibyyişd rehmetd ilahide insani  rol kayken. İnsani  yay-ki milleti gava dınyade ro tevaffuq ngeyrayi-w, hciti kerdew, ımesuriti kerde; ben sebeb we-dartışd rehmet ilahi.

Şıma diwo vani qarşid hewayde ray ra şiyayiş yayke hewa groto x pa-şti. (rzgara karşı olmak ya da rzgarı arkasına almak) wextug merdım niresa tewaffuq, gerek merdım ro tewaffuq bıgeyr. Rısayiş tewaffuqi xeyrul ela xeyru. Nurun ela nuru, yanyk gerek merdum ro tewaffuq bıgeyr ku eno ikko bıxe-ryo.
Label eger merdım zıt şiwu Homa mıhefaza bıker eger merdımi jubini cerihedar kerd, Rehmew xeyr u bereket; karwani xwd ebri ra bar kni u oja ra xatır wazni u şıni, zeg jo mıriıke vaji fışt u bıperre.
Eger mıriıke percimi sera perra heni leze u leze niyena uja ninona ru. Rehmetag dı tewaffuq dyk ewnakiya. Roj laji tewaffuqiyo. Ya  ni piyruy wexti benu şan. Yani roje zıvirena şew.

Ma vajı dı miyan dı Zazan u Krmancan dı gerek ma Zazay hergu gave waştoğ u talıb tewaffuq u bıratiw u dostiti bın. Eger muqabıld  eni dest dostiti dı ma dest nivnini ke ma karliy.  Kam ı bıker dı xwdır kenu. Merdımıg mezel heval d xur  kena, Wa xu  dı tede bıvinu. Wazif ma ovo ma sırato musteqim sero bınu şaş niyebı eger tewaffuq bıb erd ra hetani erş piyru rehm u xeyr u bereket Xalıqd, qadırd rehimiyu. La eger mılleti ro tewaffuq negeyray, fen pısingag mizi kena ro adırd kıkew  ıla tefneyna sotık kena howna. Fizikde ik esto cıra vani qutuplaşma, polarizasyon.

Mesala qutb cor u ciyr yay ki quzey gney (şimal şenub) dı pusula dı bı gore de kaşkerdışi dı kora da zemini polarizasyon vırazen u gavag merdımig awna pusula ra pusula qutuban nişan dana. Menteqadeyke herkes bı goreyd x ra wazenu qutuplama vıraziyu her kes pey d hedefkdewo o ro temin d menfeatd x grenu. Eni hengami de g nirumendw bı quwwet u qudret; bı dest bqudretan gnw   bı dest ine dan inero. Yayke bqewetan u natevanan u kmtaqatan verden pwu bı gore d maqsad u ğayed x dı peyd hedefandey. Label qewetkike estog o  qadiri  mutlaqo.

Bı dest zalımi adır erzenu keyd zalımi u lenet şeytanan keno ro zalımi; o Homa Tealawu t hkm hkmd sera nbiyow nbenoyke. Mın rayk dı Gnc dı şınawıtıb dı miyand rokand teberi de gava ju wazenu juy ınkero eger vatışi c pere bıker rşenu cayku ixbara c kenu erzenu faqe u ya dano grotış yayke dano kıştış. Rayk qorıcik vatıb maşi cayk dı pusude vınderti  vernida teberide; gavag  mın awna ot ra rok  teberi hay amey, zerra mı bı ine vşaw e mexsus kxawa biya sebeb remayiş u xelesyayişd ine. Label qmandani ez hiri roji nezaretıd dawa kuyayiş u işkence.
Wextog bı en kuxıkd mrdekd Zıkteyijd Darahni ez hesiyawa vatışk Şeyx Evdılqadir Geylani (qs) amı mı viri şeyx Evdılqadıri Geylani (q.s) vano dı qarşi d neyari de henu xrdıkk da tutkd qıcike zaf rciyayiwa. Yani kxıkko dı cad xode carna bedel  piyrud mald dınyawo. Loma ezik vatışd  şxd may ezizi şeyx Evdılqadird Geylani sero vndena bırand may Krmancan ezizan vana; gel bırayn ezizan şari ma zaf verdayi pwu mabı jubin ecız u mecruh kerdi.

Zazay sadıq, Krmanci ke comerd, Label badog beynet merdımiw ine nixerepya Homa mıhafazı bıkeru. ende nailbiyayiş camrdida krmancan weşb, dı neyartida  cinedeyke zlm cine meşhuro. g loq krmanci werd de wa  heni x rı bıfıkıri. Loma ez vana br n camrdiya bweli (lsz) bıkeri n zılmu bhed u bhesab, bri madı rayda miyani de (orta  yol=vasat) jobinidır bbexti u neyartiwa hesab d şexsan d hireyın (nc şahıslar, milletler namına) sero nkerınu dest dosti wa qet nb, ma destk ra jobini dergkerın kı hım ma hım şıma xeyr bıvin x ra şımay ke meğdur u mehrumkd  fen may.

Ma heta eyro hisabd ğeriban sero mırdi şuri (şemşir, kardi, seyf)  ro jubini kaş kerdu ma jobini dı gnide kerd suru ı xeyri ıni prudayişi ndi, br ma kardani (xıncerani x) nerzın label dı miyda x şanın feqet ro  jubin niancın ma boy ki ke bı nezer d teqaffuq u bısılmanti bowni jobin ra. Qey endeha ma jobindır kafırtiw u b imanti kerde bes niyo, adır kot xecit tern u wışk tidır socya. Heway fıtni u fesadi wırişt wı u her i tidır şana ra x ver; br ma tiy a ra teber bı nazard huquqd  cirantiw u edaletd islamiyeti bowni jubin ra. Temel parcacık fiziği de ik esto cı ra van arpıştırma. Bad arpıştırma enerjiykda muazzeme kna ra dınya.

Ma u Krmanci ke arpışan eleman tay cirani ke istifadekordoği arpışmada mayi. Vat rayek tiya genım pazari dı Xarptide dı kesan da piyru ına ray camrdi am koti miyand cinew cra qeternay a. wrdme kesan ra keso teres badog şar amo koto miyni c vatin berazi berd bı xw, kerd gelemşewu qerebalıx, ına rey jiyati venda cı u va lawo bani mın ra şar nawo koto bınat ma ez vınderta tık vınder ya egerni ına ray tıgo vındr la ez nvındena yani dı bıratiy Zazan u Kuırmancan dı ı estu dı qewğa u şerd c dı ı esto.

Dı şerd cine de menfeet tay ciranan u xesara Zazan u krmancan b şek u şubhewa. Dı dostita cinedeyke aw esta. Xerci aw nan esto. Şorba esta u ın mıhimike sole esta. Bel dı dostitida ma u şıma de; dı tewaffuq d ma u şımade; sola şorba esta. Br ma sole dı awde nkerınu qabog sola şorba ( mışewşi) bıqefelnın x dest ma ver bı jobini lınga (gama ) inayeti berzınu inatd şeytanid  şeruri ra fek beradın.  Vat nza sultank osmaniyan vaı, laji mir d cızire bedırxani va ez laci pederiyag, peder mı u peder to meydan d şerri de zaf denem jobini kerdu mayk ceng jobinı diwu elhamdulillah ma nay dı sergu d x dı dik. Dik sergo d xy; şımay ke x y. Peki dı tewaffuq d made xrci solda mışewşi ı esto?

Bel başqe ike esto; sera 1988 ez sıq sıq şin hezan ziyareti da qebrda Şx Ehmed Xasi ki ez zıvıryay, dı qarşid hezani de rayda bingol u lıc hni sero loqenteyk bıb, dı loqınti de guvecko zaf weş potin. Bacık tuji nza hni bi degır zazan d pşd  kevıri bi kerd cı, gvec tewaffuqd zazan u krmancan d ezizanog bacık d tuj d zazan ra heta rojik dınyab lezzet u tham c ez nbawera dı cayk d binide benow  go bıb. Enarey erebay u wesaid şard solexan, olig, gen,hnı, lıc u pasori piyru ame u tedı vınderti, ın zafik, dı loqınti d fiside iyok bal mın ant zımbele dergbiyayişd rwiyand bingoli bı.

Wesaid oligi ez vana q nay qarşid ımand mınd. Emme,basma tulumbayk bıbi biri sero  bı ey aw anti mıllete  desmaj grotw, mescidda  kıştta loqınti de  nımac wexti qabog ro rwiyan nvr deyn Homayi dı wextde eda kerd, bel eda kerdışd dı deynd homayi de kı  mabi sısti; ke ver x mara zıvırna yani degır ver c rama bay o maw krmancan u afriqa u hind u in u piyru d dınya ri xalıq u razıqu Kerimıb. 
Hadisi şerifkd Rasulullah (sav) esta tede pxember mawu eziz u bışeref vano gava fitne vıraziya owog mıqabıl fitnı ronışte wırışti, wırışte g verbı fitne şınu, og ver bı fitne şınu g ver bı fitne vazdenu başriyo. Dı ağ d fitnı de og fek x kılite bıkerw xeberi niydı, g xeberi dano başiyriyo. Wexti fitnı ruşi kerw xeberi medw bı sebr u nımac homay ra bıwazig adıri fitnı hewna keru. Bel taine dı miyand madı adıri fitnı kerdwew xesarkda pilı da ma wırdhemı hetani ke.  g wayir aqıld selimiy ine ra hivi bena qab howna kerdışi dı fitnı bışıxuli u ng kılemti u teramiya adırd fitni bıker grre. Yani gerek ma qet nb fen malawi dı x fek de aw biyaru adıri fitnı hewna kerdışi di bışıxlin, ma gımgımokk bı pıfkerdışd  x adır fitni ken grr bışnasınu şerd cin r mani u engelbın. U g paşt koliyan ancen adırd şerd fitnir ine r mani bın.

Bel geli bıraderan may ezizan eg aqıl ma u şıma bıb n ma camiyan x ken axrew, nke ma gvec x y dı miyand bacık tuji (yay k bı qewld hneyicanra guzın) dı amow vıraştışi zia nken şerkdog ğalıb c n ma nke şımay dewam nken; ya aw, sole, nan u gveco tuj yay ke fılan iy terafand maluman, de keremkern gel zazayan u krmancan intixab şımawu. Dı tewaffuqd madı nan u aw u mşewşi u gvec esto. Yani nimet, xeyr bereket esto. Ked yani qewet u qdreto. Dı şerru ixtilaf deyke  malwranti u xırbebiyayiş ocaxan u metel mendış konu waran, eger kkde mışewşi pewcna quşxanede eger aw gıreyenaw u eger cayk de duxan benu berz enu                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       nişaney awantiwu, la eger şerr bıb duxan nbenu berz hetanig hetab mago  t kıştedebw thetedebın, loma pisiti axır de poşmani başiti u ehl vıraştışi biyayiş sereberziw u şeref din u dınyawo, şerr u nresayiş tewaffuqi ticaretkdog xesar u ziyan peynida c duri ra kenu qiqi.

Vatışik ez  yanış niybı dı incil dı hına yenu vatış sola şıma, şıma rawa dı zered  (miyandı) x dı sulh x mıhafaza bıker. Yani eger sulh u tewaffuq bıb sole esta. Ya n soley ke n! Sole tewaffuq u sulhdewa. Dı şerdey ke veyşani, bemni, bhuzuri. Homa ma jubini ri bıker bıxyr, bıker bı bereket, jobini ra bıker nızdi. Bı jobini bıd heskerdışi sebebani ixtilafan lutf u kerem d xra miyan d mara berz teber. Sebeban ittifaq u wahdet u ittihadi berzi miyand ma zılm u zor dı miyand mara wedarw dı madı başan baş bıd zanayiş u xeraban xerab bıde şınasnayiş. Başan dı madı zdekerw xeraban bıbırnw u kok cin biyar. Amin amin amin

Roportajk kek merdıminiyog dı Mala Kamıli Pueği dır  kerdode vani hetani nb pırr serdı nşıno. Mesela veng  biyayiş yayk pırr  biyayişd bidond cewher u erzaqd dewlete sero mınver joy ke tay behs kerdıb. Muhim owog hela bidon sni benu veng u pırr. U bar pırr kerdışd bidoni en zaf dı mıld kami serowo. Yani gelo masew gak bı gore d bawerika mitolojika ewte (feqet vatışko edebi do weş ra) bar millete mıld inı serowo, gelo kam?

Bila şek u şuphı gau maseyg  piyruy gırani da dınya da mılletda ma mıld cine serowo gerek mela u malım mılletda mab. Gel malım u melayan mılletda ma, reca mı şımara degır şıma kemer(qayiş) himmeti  heyna berzu wışk gıre bıdw qay pırrkerdışd bidoni x qederk rıncan u acızker. Darkdag aw nibın, a dare naar  go bıb wışke. Eger mılleti dare b awa ca yeyke kar mıld melan u malımana. Dı tevdir u tedbir d pırrekerdışd bidoni de gavag texsirat bıvarizi eger dara mılleti nb wışkike go dare xesar u ziyan bıvin.

 

EGER NEYAR HALD NEYARİ RA XAFIL NBAY GA DINYA BI TEWIRKNAB

 

Eger neyar hald  neyarira xafıl nbay ga erx dınya bı tewırkna bıgeyr. Merdım hsir bxeberi u bilmi u b qudreti u btaqetida xwo. Neyar; o camrdog sadece kmasiyand merdımiw neqebu vengayiyandı (sosyal toplumsal, ilmi vs. eksiklik ve boşluk) merdımi ra suistifade kenow kar merdımi tamam kenowo. Loma merdımi eger ray peyda kerdeg dı kemasiyan u zaafan d neyari ra agah b, heni kesi r şerr neyari sehalo; eger tevdir tedarek merdımi bıb merdım şıkeno bı silehd neyari berteref bıkerw;  fıtn u şerd cr a dı emniyetdeb. In ser veri 1923-93de şerr miyand lyirand teberi u hukmati u qoriciyand may oligi grıb. Rayk zımıstand 93de vorka bbılate kowtbi,  serd u seqeme u şıli u şılapebı. Leyr teberiyk ekser cine tayk dı dewani dordı palı u siwaniw taykike dı mıstan u zıkteyicanrabi.  Miyand solaxan u Darahni u olig, dı mıntıqa da dıkede qoriciyan d tavsiw valeredır kewtibi şerr. Şerrk do qerase dı miyand  cin de vıraziyabı,  evna bı şiddet yine daw piyru, heni ekser, qoriciw leyri pwa pezavera kewtibi. Esker u timan mıntıqa şerri terk kerdebi qoriciyan ray ke vatıb de heni xora ho verbışano ı hukmk dı enı teroristande nbeno. Şımayke fek eninera veradw şiyere k xo. Bışewe şıma piyru xayin. Şıma teberi dır bıra bıra(kek kek) ken u roine awnenw lomayke ma nşkeni inande hukmk bıker. Qoriciyan qabo x berz ım d eskeriya u (maalesef ına riyakari dı ma zazan dı zaf xori dı rh d made tesir kerdo) vatıb ma inan vera nedani. Ma heynayke şerr ken. Tay qoriciyk qabo xısm cinw bıraw lac cine, terefd teberi ra amey bı kıştışi zerra yını jan kerdebi ine ke bı dıl u can xra x şanaye şerr u waşt teberi bıkş. Xra sar ceseti perruw hediyaw bexşiş ordike kar kerdıb yağli. Neyse eskeriya peyser anciyena. U van dewa en bı jobini heynayke sıhitiya jubini bıker. Qoriciw  teberi de şerr dewam ken hetanig nızdiy melay işay vano Allahu ekber. Oağ naar tpya zıvıriyn. Ina rey badi wextan hebk siwanıc u tavsıcg dı şerri de perd teberid biy, yını dı dewek d vatıb dı şerr d a roce dı fişek u nani ma qdiyab. Serdi u vorı ewna zor ma berdıb k heni dı madı hz nmendıbu eger ına pynidı sabiy do wıncewkike bı dest o veng ba may şıkay mara vist u hir mrdi bıqefeln, yayk ciniyka cinivayke şikay bı doğinda delıngd x Doxtor Eli u  Yılmaziw Sılmang bı ımk oniyay x ra; destan cine gır bıdi u yine sir bıgir. Xra mad şıkeft de kewtibiw, serdan ver na bıbayke ma nşkay borın. Dest u dından ma zeg kılit perugın.  Yani a ruej ma resaybi peynid qewet u hz d x. Qewet ma qdiyabı serd u veyşani ma kerdibi nimmerde. Ni ma merdg ma  bıxelesin nke bıyg ma vendın tavsıjan d kafıranu vacın br ma tslim ben. Lewra taykdg eqrebay yın bı dest ma ameybı kıştış tedır bi, ma iman bı xalıqi ardıg eger ma bıkurın ra dest cine goma bı saği bıker pınuze. X ra qoministi u sosyalisti dı şerrdew tengasi u bkesi de elhemdulillah cay x verdena ra lavand Homay u pxember u quran u ewliya u şx u  şehid u alıman. Welhasıli kelam dı tengasi de ın qoministo pil benu şeriati la eger tengasi viyert ra tay cı ra anci zıvıriyn krmd x y vri ser. Gavag awa dengızi qdiya kersax kıştda c vciyenu. Gavag wexti hewni yenu muma zurekeri şına hewna u zuri c vjiyn meydan u gavag pniya Şran yena luyi bni waliy heywanatan. Yan heriw herkesi peyniya c esta.  Nihat u nihayetiya her i esta. Sadece og bnihayetu bpyniyo bı ten xalıq o qadır u muqtediro. Eger gamk da biney ke qoriciyan valrew  tavsi bıeştay ga leqay nihayet u pynida teberi bi. La zaf şıkır ki qoriciyg qumanyacine tedır u rext cine pırr fişek MKE bi, dı halu hewald mara bxeber u xafıli biw lomayke nkewti ramadıma, zeg bı tari zıvıriyay. ı kenu agahi u bi xeber biyayiş keno. Eger to ray bı cayk resna, ewcade tıd neyari ra zaaf u teref cw baqewetira agahdar bi  heni kar neyari qedeya. Neyar bı hald neyari nzano. Ino vatış bilesebeb niomo vatış carna o kuıkog tı cı ra qerefn, peyni de b dından vecno la dı waxt de to agahi bı bdındanibiyayişd cra inibya. Lomayk tı cı ra zaf tersay. Welhasıli kelam  heri bı peyni Homa bpeyni u bqedınayişo.   Kam nefs d melametgeri dıma nşiyo. Bı qadır d mutlaqi iltica bıker o esla we qethiyen tengasi u perişanti nvineno. Qewld Mela Muhamedd Muradon ra wayir ma zaf qewetliyu. pilitri kes inyo proy agahi rawa u prod iyan ra agaho,  ag   qeder tayin kerdoğayke agahiya.Homa Teala  qdretkdo  b peyni ihsan  bıker prod  insaniyetiw  ometda  islamir,  milletda ma Zazaryke.

 

 

 

 

VER

Enwer


Welat kerdo zeyd deri
N verdayo tevay veri
Dersım xor kerd Tunceli
Piranijse bi Dicleli.

Welat Tirkoyr kilera
Tım gno Zazaya vera
Ney nkena ez xo vira
Roje vezena to gılira.

MA helq zeyd veri
Wa nker mar feni
Zazay cır bizey teli
Roje vinen zerzeli.

Ez wazena hında leji
Niyageyrena fına pey zi
Kefen co na berzi
d mın koy berzi.




ERMUGE  MA


M.ermug


ermug suka ma
Qeikey u xorteyina ma
Raya Şanquşi
Cay geyrayenda ma
Kef u zerweşida ma
Koy qazanci
Cay kaykerdena ma
Qe neşino mi vira
Qela leteyi zerida ma
Vernid Heykel
Dest şaneno kerand qelacix`ir
u kerey veyvikir
Ya bostana waya xeco
Qe pers meki
veng miricikan
ew imbazan
Kewno tetewr
Şenayi miyand

 

 

 

VAN

KOYO BERZ

 Van ma şar Zazayan nb Şemşr Ereban, zılım kerdox, talan berdox, kıştox, esker u destırmay Tırkan, Sıltan u tacsernayox İranıcan, kardest, karbest, kaydest, kaybenık, kaybest, cı desta geyrayox, poa cı biyayox u tıfıng eştox Krdan. Van ma Zaza b u Zaza bıman.

 Van ma nb koley koleyan, bındest bındestan, peyey peyeyan, destırmay destırman, tıfınga robot u rotoxan, pey-ey kaykerdoxan u lecker xo rotoxan, jewna şaran. İnan dımı nşır u tıfınga inan xo qola nker u inan r lecker nb.

 Van ma nir kayand neyar u inkarciyan, dışmen u ma xo desta dayoxan. Nb peye u destırmay ma nsınasnayoxan, barbar u zordayan, zordest u zorkarardoxan. Kayand lim-ınan ra, kayand bmaneyan ra, kayand kaydayenı ra van ma xo duri fin u nb kaybenık jewna şaran desta.

 Van ma xo hi u werdi nvin, şarnay serro nhesıbn, poa şarnay nb, şarnay dımı nşır, lec şarnay nker u npaw kı, şarna biro ma r i vıraco u bı no hesaba ma bıdo xo desta u ma serro kayan limınan kaykero u semed menfeet xo ma bıdo kıştenı. Van heme id xo dı ma wahr qısan b u insıyatifi xo dest ra nvırad u dest jewnay nfin. Van ma xo tekeld jewna şari bın nker u xo tekeld inan bın ra vec.

 Van ma bı xo bı xo, xo bısınasn u kameyda xo r, şarey-da xo r, Zazayinda xo r, war u welat xo r, zıwan u kl-trd xo r wahr bıvıciy. Bı xo, xo bıd sınasnayenı, zıw-an u kltr xo ravey ber u şarand binan r, bı no hesaba xo bıd sınasnayenı. Kes kı wazen kameya ma ma dest ra bıgir u ber ma xo sero bıhesıbn, van ıir mal beno wa bıbo, ma nverd. Merdenı icab kena, van ma dı no wardı bımır. Lec lazım beno, van ma lec xo bıker.

 Van ma ıiy, kamci şar, ma xo ey bıvin. Nekı tay xo şar Tırk, tay Krd, tay nzana ıi b. Ne xo krdan serro u ne zi Tırkan serro bıhesıbn u peyetina inan bıker. wırna şarıy zi ma inkar ken u semed menfeet xo kar an u dan kıştenı. May zi bileheq u bilesebeb semed inan mıren. Na ju insaninı niya, baqılina, ahmaqina.

 Van ma nıqara u zırna şarnay ncın, tıfınga cı narn, estorda cı nnış u inan r leckerinı nker u semed inan bmane nir kıştenı u nmır. Şar kı nıqara şarnay cınen, nışen estorda inan u tıfınga inan arnen, mecbur zey inan bıker u semed inan zey ktkana bir kıştenı u leş cı bıerziy sıloyan ser. Xeyl şari bı no hesaba biy vıni u wertera amey werzanayenı.

 
Van kes robot u rotox nbo. Niro pırogramkerdenı u bı o pırograma şar nbero nroşo şarnay u inan serro name n-kero. Şar xo şarnay serro nhesıbno u ıi vac zey inan nkero. Kes kı na juwerı ken, sınıfd insaney ra vıcn u ben gangr şard xo. Semedo kı rid inan ra şar inan rayda şarna dı yeno kıştenı. Merdım wınisini şıtheram. Van ma qe wext vıni nker. Jewb, jewbiyayena xo vır-

az u semed serbestey u serdesteyda şard xo bıgırwey. Semed reyayenı, serdestey u serbesteyda şarnay xo ni-yerz adıri miyan, qerşunan r siper nker u bmane nir kıştenı. Ma do kı bıgırwey, van ma semed xo, şard xo bıgırwey. Semed xo u şard gırweynayenı şan u şerefd camrdeyrayo. Kes semed xo, şard xo bımıro xem niyo. Van ma na juwerı rınd bızan u xo sere dı ca ker kı, ma semed şarnay n, semed şard xo, semed war u welat xo bıgırwey, lec bıker u şehid b. Semed şarnay, sem-ed war u welat inan n. Demo kı kes na juwerı bıkero u semed şarnay bıgırweyo u biro kıştenı, ferq kes u heywa-nan cra ıniyo. Na juwerı heywani ken.

 Van ma zıwan, kltr, edet u toreyand xo r wahr bıvı-ciy u nverd şar bini inan xo destad, sero tahribati vıra-z u semed menfeet xo, xo r kar biyar u inan ber xos-ero bıhesıbn. Van ma nverd neyar u inkarci bı n i-yand ma ya kayker u inan xo r mal ker u bı no hesaba ma zi pa xosero bıhesıbn. Van ıi r mal beno wa bıbo, ma vero bend b u nverd zerar bıd n iyand ma.

 Van ma bı nenguyand xo ya, xo bı xo serey xo bıwırn. Demo kı jewna yan zi juna serey kesi bıwırno, do nenguy-an xo tey war kero u serey ma, dı goni dı verdo. O cay ne-nguyand inan do irı tepşo, mıkrob do dekewo u bı no hes-aba ma bıkışo. Ey ra van ma heme i bı destand xo ya bı-ker, bı destand xo ya vırac. Kes demo kı gıraney(yaxey) xo jewnay dest fino, kes rew rewi nşeno cı dest ra bırey-no.

 Van ma bı lıngand xo ya xosero vınder, lıngan xo xo-ver şan u bı lıngand xo ya pay şır u bı no hesaba raya xo xovero zelal u raşt ker. Demo kı ma bı lıngand şarnaya payra vınder u bı o hesaba ray şır, wexto kı lıngan xo banc ma do seri ser dindey erd u nş fına werz pay. Ma werz pay zi, ma do nş lıngan xo xover şan u pa ray şı-r. Demo kı kes bı xo buli nkewo u bahdo nwerzo xoser u ray nkewo, kes nşeno ray şıro. Ey ra van ma na juwerı rınd bızan u gorey ey xo lıngan serro vınder, lıngan xo xover şan u pa raya xo bıram.

 Kes kı esl xo dı Zazay u esl xo inkar ken, ben xo, şar xo roşen şarnay u inan serro hesıbnen, van ma lanet bıvarn inan ser. İnan nverd şard xo miyan u inan şard xo miyan ra teber ker. Kes unasini bşeref, bnamus, bqerekter u semed menfeet xo şen ber maya xo bo-yax ker, ay bıvırn u peyser ay biyar u herunda cınina dı bıroş prd xo. Semed menfeet xo giyo kı xo nsaw, giyo kı nwer u vılla nker ıniyo. Heme karo pis, he-me mızırey inan ra yena pawıtenı. Semedo kı cay xo bı-gir, cay xo germ u metin ker, cad xo ra nb, şen he-me fışqi vıllaker. Kes kı inan xo roto cı, kesi inan ra may u waya cı zi bıwaz, do inan zi semed xo hibe ker.

 Heme nay rınd zan. Kes kı şard xo r nbn, şarnar qe nben. Wext cı biro, o şaro kı inan xo roto, xo cı serro hesıbnen u cı r xızmet ken, cı r koletinı ken, o şardo roc siley inanro do u inan berzo sıloyan ser, aland pi-sey miyan u tey bıalawo. Do roc peyd dest xo ya siley pıro do, sıktır kero u vaco, şo la qebrax, tı şard xo r n-ben tı do ma r seni bıb. kesan unasinan van ma şar-d xo miyan dı risiya, rezil u ruswa, pis u kepaze ker, pi (tu) bıker rid cı kı, dıha nş bıvıciy mıletı ver u şard xo miyan dı bıgeyr. Van kes eyar inan biyaro sıfır kı, hettan u hettan a xo nir.

 Kes kı şar xo ben şarnay serro hesıbnen, heme kes za-no kı bnamus u bşerefiy. Ne inan dı u ne zi gonida in-an dı ikı esta. insaney u camrdey ra zahf duriy. kes unasini, bı o hesaba, bı hereketand xo ya ıi biyayena xo, bşeref u bnamuseya xo rafinen ıman ver u dan be-lli kerdenı.

 Kes kı iy ma vırnen u ken iy şarnay, gonida şard ma serro semed şarnay siyaset ken inan dı ne namus, ne şeref, ne hesiyet, ne qerekter u ne zi insaney esta. A kı y ken, heywani zi bı a heywaneyda xo ya a juwerı nken. Heywani zi bı a heywaneyda xo ya cinsd xo r wahr vıcın.

 Kes kı qısan zıwand ma ben ken zıwand şarnay mi-yan u inan an ken zıwand ma miyan u bı no hesaba wazen zıwan ma lehey zıwand inan ker u şar ma zi şar inan ker, kesand wınisinan dı insaney u wıjdan, şeref u namus ıniyo. xayıniy, xayın şard xo y. Şıt inan heramo u zi şıtheram, heramzadey. Merdımo kı şıt cı fın bıqesiyo u heram bo, o rew rewi merdım nbeno.

 Van ma hember heme neheqeyan bı camrdeya xover bı-d. Bı camrdeya şard xo r, zıwand xo r, edet u toreya-nd xo r, war u welat xo r wahr bıvıciy u dı a ray dı bışan u şerefd xo ya bımır. Demo kı ma hember neheqe-yan nvıciy, neheqey ma serra kemi nben. Kam şıro u biro do ma r neheqey bıkero.

 Merdım end wende, end zanaye, end dewlemend u end bıqwet beno wa bıbo. Demo kı raştey nvino, raştey nvaco u raştey ser nşıro, şard xo r, zıwan u kltrd xo r wahr nvıciyo o hio. Demo kı kes raştey ra bıterso yan zi semed menfeet xo raştey berzo xo lıngan bın u ay ni-yaro zıwan, o merdımo wınisin qe iy niyo. Ferq kesd wınisini u sergini cra ıniyo. O keso wınisin puş u palaxo u demo kı paneyo jewser veşeno u end vac dun veceno. Zey fısta şeytaniyo. B boya pisı, boybexı vetenı karnad ey ıniyo. Kes wınisini boyıniy, fısıniy.

 Kes kamcin şari ra beno wa bıbo, van bı a şareyda xo ya sereberz bo. Demo kı kes şareya xo inkar kero u xo şarnay serro bıhesıbno, ey dı iy ıniyo. Wexto kı kes şard xo r nbo, kes nşeno o şaro kı keso xo cı serro hesıbneno şar-ır zi bıbo. Kes demo kı şar xo inkar kero, şıt xo heram kero u heramzade bo, kes xo hewt awand zemzemiya bışı-wo, tonana sabun xerc kero, fına kes nşeno xo pak kero. A heramzadeyey zey qatraniya dıskıyna cı ra u cı ra nşına.

 Merdım bı zıwan u kltrd xo ya şarand binan ra yeno abırnayenı. Qe jew şari ared ciya nnuşneno, ka no fıl-an şaro, fılan şar niyo. Ferq mabnd şaran zıwan u kl-tr ciyo. Demo kı n nb, belli nbeno ka kes kamcin şarirayo.

 Demo kı kes xo hi bıvino, xo her kero, herkes do biro u bpers cınışo. O wext kes nşeno jewi r vaco b mı me-nışı. Demo kı tı nay vac, do to r vaco, ma tı her niy. Kar heri zi wegrotena. Xo her mekı, ma to nnış. Kes serey xo xover cıno, bvengey u bhesey a xo no, kam biro do sered kesirodo. Lam u cım ney ıniyo. Na raşteya u tım nay bı no hesaba ri dayo.

 Şıma heme zan kı, zerec dışmen cinsd xo, dışmen nes-ıld xo yo. Qefesi miyan ra waneno, nesl xo xo serro kom keno, seydwan zi nano pa u inan kışeno. Kes kı şar ma ro-şen şarnay u inan serro hesıbnen, kes wınisini zi zey insd zereciya dışmen şard xo, cinsd xo y.

Kes kı xo r van ma insaniy
U bı wahşeteya insanan kışen
kesi insan niy, heywaniy
Hetta heywanan ra zi ravey

Belliyo dıwli heme pey hesiyay
Zalıman suc kerd suc heywaney
Labır tım erzen xo goşan pey
Qe inan r kam do bıbırno cezay

Şar kı şar bini tım inkar ken
do bı ı ray u hesaba insan b
Şar kı, şarnay xo r tım kar an
do qe kamcin riya bış şar b.

Van merdım xo bwar u bwelat, bzıwan u bkltr n-verdo. Merdımo bwar u bwelat zey mıriıkand beriya-nayo. Amnani no diyar yan zi no welatı, zımıstani jewna diyar yan zi welatı dı boy, solıx, arası gno. Merdımo b-zıwan u bkltr zey darda bmeywe, brie, glda bboy, vıllıkda bper, veyvda bsurıkı, ayredo barış, mased b-awı, teyrd bperzani, zey erebada bmotor u bteker, teyared bdmen, dar u berd zurayo. Lalo, kero, koro, seqeto, ruto. Zıwan u kltr şaran temsil keno. Demo kı n ınb, kes şar zi nhesıbno. Ferq mabnd heywan u insanan ra jew zi zıwano, kltro. Eger ma wazen ma zi zey şarand binan bir sınasnayenı u temsil kerdenı, van ma n iyand xo r wahr bıvıciy u inan ravey ber. Zıwan u kltur, war u welat heme iy kesiyo. N nb kes zi ıniyo.

 Sayrı say, mırwrı mıroy, gozrı gozi, glrı gli tepşena. Lac Zazay nşeno eynı wextı hım lac Zazay u hım zi Krdoy bo. Lac Zazay lac Zazayo, Krdoy lac Krdoyo. Kes nşeno Zazayo Krd yan zi Zazayo Tırk bo. Kes ya beno Krd, yan zi Zaza, yan zi Tırk. Zazayo Krd, Zazayo Tırk ıniyo. N heme kay, kay xapeynayen ma serro kay ben. İngılızo Alman, yan zi Almano İngılız esto, Zazayo Krd yan zi tırk zi bıbo?. Van ma nay bızan, ma y yen kayand neyaran, ma inkar kerdoxan.

 Van insan ker, lal u kor nbo, başnawo, bıvino u bıyaro zıwan. Van fın serey xo hewado, berz kero u orşmey xo bewniyo u bıvino şaro bino se keno u ı haldıro. Van goş-an xo akero u goştarey bıkero, şaro bino semed şareyda xo ıi vano, ıi keno. Van laley a xo nno, qısey bıkero u bınuşno u bı no hesaba heme i xo rafino ımand şaran, ımand dınyay ver. Ey ra van kes bı zıwand xo ya bı-wano, bıwano, bıwano!, bınuşno, bınuşno, bınuşno!.

 Van ma wext xo fek p eştenı, fek itıqat p eştenı, fek lınga p antenı, lınci p eştenı u tırban p kendenı ra vır-ad. Kam xo ıi vineno wa bıvino. Kam wazeno wa şıro Cemevi, kam wazeno wa şıro Cami, kam wazeno wa şıro kılise, kam wazeno wa şıro qahwexane, kam wazeno wa şıro cana. Kam wazeno wa xo r vaco Zaza, kam wazeno wa vaco Kırmanc, Dımıli u herwına. Labır jew i esto, van demo kı n naman kar ano, dest wıjdand xo serno, goştareya zerida xo bıkero u heqiqeti, raştey biyaro zıwan. Nekı wexto kı Zazayo, vaco ez Krda yan zi inaya. Raştey esta, a nbo hend şen xo r vacı ez noya, no niya u namey xoyanı, vengo. Demo kı tı zıwan u kltr, war u welat, kamey u sınasnamed xo r wahr nvıciy, inan destand şarnay dı verd u hend mısqal qimet cı nzan maney iyan nmaneno. Demo kı kes bı zıwand xo ya nwano, nnuşno u pa qısey nkero, edet u toreyan xo nsınasno u inan niyaro ca, qe do se bo?. Ma heme nay weş zan o wext do se bo. Kes do hi bo u hend nenguy qim-et cı do nbo. Demo kı kes ninan nsınasno u niyaro ca kes do inan vıni kero u bı xo zi pa vıni bo u şıro jewna şari ser. Dınya dı xeyl şari est kı,  bı no hesaba vıni biy u wertera amey werzanayenı. Qe roc ma serro fıkıryay, hetta ewro ma bı ı hesaba lıngan serro vınderd u vıni n-biy?. Semed akerde u belliyo. Gırdan ma o i wext xo dı ard bı ca u destand şarnay dı nverda bı serro tahribati vıraz yan zi xo serro bıhesıbn. Ey ra amebı u resabı dem-d ma. O heme i ma r miras inano. Labır wına şıro, ewro ra tepeya ma zi zey şarand vınibıyayan ma do zi vıni b. Hal no hal bo ma do wertera bir werzanayenı u jewna şari serro bir hesıbnayenı. Bı no halla ray şıro, tay-d ma do Krd, tayd ma do Tırk u tayd ma do zi inab. Bı na raya, bı no halla ma do bınd rayda xırabı, rayda şaşı kew u pede şır. Ma do nş meselan miyan ra bıvıciy, raya xo xovero zelal ker u bı no hesaba vıni b. Tayd ma do zi kamcin welato kı tey manen, do o welatıc b. Bı na raya, bı no hesaba nezdi ra ma bı destand xo ya tırba xo aşanen u xo ken tırbı.

 Ma heme nay rınd zan, faydey ımd raşti ımd epir, ımd epi ımd raştir ıniyo. Hergı ım gorey xo verni u dormey xo vineno. Şıma ra reca mı bı ımand xo ya heme i bıvin u bı ımand xo ya ray şır. ımand jew-naya mewnir iyan ra u bı ımand inana ray meşır. Demo kı şıma ıman xo bıgir u bı ımand jewnaya ray şır yan zi iyan bıvin, demo kı ıman xo bıgir şıma do kor b u tari dı bıman. Reca mına dıdını şıma ra a ya. Ker meb, lal meb, kor meb. Heme i bı ımand xo ya bıvin u bewni r şaro bino se keno, se nkeno. Bewnir u başnaw şaro bino ı haldı u ma y ı haldı. iy ra me-ters, qısey bıker, raştey vac u raştey rafin ımand şar-and binan ver. Bı no hesaba ancax ma xo bıd sınasnayenı u qebul kerdenı.

 Roşnber u nuştox ma, wendox u welat heskerdox ma qe xo meqahrın u metewn. Ktıki end şen wa bılaw, end şen wa siyan dımı bırem, şıma goş pa mekw u tım zey xo bıker. Kar u gırwey xo bıdomn. Biyayenan şard xo, cı serera ravrdan cı tım biyar zıwan. Peynida na ray dı lec zi beno, merdenı zi bena dawa şareyda xo bır-am. ıi r mal beno wa bıbo, şareyda xo r, kameyda xo r, sınasnamed xo r, war u welat xo r wahr bıvıciy. ina zey n i, zey na ray bımbarek ıniyo. Na dawa ramıt-enı şan u şerefd camrdeyraya. Ey ra iyra meters u dawa xo bıvin.

 Qet, qet, qethinu billa robot u rotoxi meb. Şıma heme nay zan, robotan insani pırogram ken u roboti zi gorey pı-rogrami hereket ken. Labır wext beno tersey, pıroblemi vecen. Demo kı tersey yan zi pırobleman vecen ya xo veşnen, yan zi zerar dan orşmed xo. Ju ju fını zi teha-ml yan zi taqet cı a pırogramkerdenı r nmaneno, nofın teqen, lete lete ben. İşte o wext ıi kewno cı ver zerar dan cı. O keso kı pırogram kerd o zi cı ver kewo ey zi kışen. Rotoxi zi xo ra veri ra belliy. İnan dı ne nefs, ne şeref u ne zi hesiyet esto. Kes ı pisey vac inan ra pawe-no. semed menfeet xo şen may u waya xo zi berz bazar u bıroş.

 Van kes xeyalperest, hewnperest nbo u nkewo hewn u xeyalan dımı. Hend şen hewn bıvin u xo r xeyali ron heme vengo. Peyni dı ne iy esto u ne zi peyniya cı yena. Hergı şewı n şen pdımı, pdımı tekrar b. Kes do kı n hewn u xeyalan dımı kewo, van b ninan xo r ray bıvi-no, i vıraco u inan heqiqet kero. Hewn u xeyali zi heme zur. Ey ra van kes raştey bıvino u ay ravrno weşiyey.

 Şıma ra pers kena. Lazımeya Şx Seid u Seyid Rızay u kı bı inana piya amey kıştenı yan zi dardakerdenı ıir estı bi?. Perey cı bi, mal u mlk cı bi,

Mewki cı bi, war cı bi, namey cı bi u amey sınasnayenı, bı xo heme amey heskerdenı u qimet cı dayenı. Qısan cı şard cı miyan dı perey kerd. Siya kı inan ronay, a si b inan, b izınd inan, b emırd inan cara, herunı ra nlway. Dormeyd ciyo hera est bi. Seyid u Serdari bi. Gorey n heme iyan, kemey estı bi. A kemey ıi bi? Madem heme iy inan bi, semed ıi inan xo eşt adıri miyan, na qerşunan feka u da kıştenı? Semed zahf akerde u zelal bı. Semed serbestey, serdestey, xoserbiyayeney. Semed xo, şard xo, war u welat xo inan xo eşt adıri mi-yan u na qerşunan feka. Semed bındestey ra reyayenda şard xo inan serre hewada u lec kerd. İnan zi şay zey a binan mıl ron u bveng, bhes bıman. İnan zi şay zey a Tırkan bıker u emran inan biyaro ca kı, cı r iy nbo. İnan zi şay war u welat xo u şar xo bıroş Tırkan, Tırki zi inan paşa ker. Labır inan na ju nkerdı. İnan raya cam-rdey, raya sereberzey, raya şan u şerefi n xover u po şi. İnan raya rumeti, raya raştı, raya serbesteyda şard xo n xover. İnan mıl nrona, xo nrot u teslim nbi. İnan zey ewroy, zey taytaynan peyetina Krdan nkerdı, Krdan dımı nşi u nva ma Krdiy. Bı o hesaba beno biyamey ef kerdenı. İnan bı zanayinda xo ya, semed serbest kerdenda şard xo lec kerd. Semed n meselan xo hibe kerd. Eyra, o semed ra amey dardakerdenı. O semed ra amey kıştenı u sırgun kerdenı. O semed ra dest neya mal u mlkd cı ser. O semed ra heme id xo ra bi. Keso bırum-et, bışan u şeref do nvaco mı r ıi. Serey xo ncıno xo-ver u nşıro xo teslim neyar u dışmenan nkero. Do mıl nrono, robotey u rotoxeya şarnay nkero. Kes do hember biyayenan, hember neheqey, zordayenı, inkar kerdenı, ta-lan u wran kerdenı bveng nmano. Kes do peyetina şar-nay nkero, inan dımı nşıro, xo inan serro nhesıbno u bı no hesaba şar xo niyerzo lıngan bın u inkar nkero.

 Van ma nay weş bızan. Kes en weş derd xo, bermi xo, şin xo, deyran xo, waştenan xo, heskerdena xo, mesel-an xo, şneya xo, kfweşeya xo u vatenan xo bızıwand xo ya ano zıwan, dano teber u rafineno ıman ver. Kes bı zıwand xo ya şeno en weş iyan bızemılno, meselan, esta-nıkan u jewbi iyan xo veco yan zi bınuşno. Zıwan him heme id insaniyo. Kes hisan xo ancax bı zıwand xo ya şeno teber do. Kes bı zıwana şeno piya bıkero, p dı bıdo u bıgiro. Ey ra zıwan zahf mıhimo.

 No pancs.vist (15-20) seriyo ma y tım n iyan tekrar ken u nuşnen. Labır hewna şar ma yo xo nino, raya xo xovero raşt u zelal nkeno u niyageyreno kokd xoser. Hendık kı ma nuşna, hendık kı ma ard zıwan, dı zeri da ma dı his heskerdenı, his sinayoxinı nmendi. Nuşnayenı u vatenı ra zıwand ma serro muy rway, labır his şarey u xoserbiyayeney ma dı aya nbi. Zeri u zerey ma xıncan ra, gefan ra, lanet wendenı u varnayenı ra pırr bi, labır şaran hemberd ma fahm nkerd u tım waşt kı ma asimile ker, xosero bıhesıbn u werte ra hewad. Şeherand xo dı mı no i, no xınc, no lanet u n gefi tım u tım ardi zıwan. Meseland ma dı, hisand ma dı fına n i est. N biy leteyd gand ma, weşeyda ma. Ey ra n meselan his ma kok ra peyşnay u kerdi wışki, kerdi pui. Demo kı ma pan-uştı (qelemı) gn xo dest, hıma inkar biyayena ma, kar ar-dena şard ma, ma serro kaykerdena neyar u dışmenan, xo-desta dayena şard ma, xapeynayena cı, karardena cı, pey-etinı kerdena taytaynan, şarnay dımı şiyayena şard ma, şarnay serro xo hesıbnayenı, terteley şard ma, sırgun, tepı-ştenı u kıştena cı yen ma viri. Ey ra ma hıma dest peyken u n iyan nuşnen. İşte n iyan, n dawan ma dı his hes-kerdenı nverday.

 Van kes nuştoxand xo r, zanayand xo r, roşnberand xo r, dawa Zazayinı vınayoxand xo r, welat heskerdoxa-nd xo r, kıtab u pserokand xo r wahr bıvıciyo u n-verdo hend mısqal zerar inan reso.

 Ma heme nay weş zan zıwan bı ı babeta, kamcin rayana asimile beno, werte ra werzeno u beno vıni. Demo kı kes bı zıwand xo ya qısey nkero, pa nnuşno, kıtaban xo bı zı-wand xo ya nveco, inan nwano, ndo wendenı u wahr nvıciyo, bı rehateya do vıni bo u werte ra biro werzanaye-nı.
Hetta nuştena xatırd şıma.

2005-04-02.




Mekerin

Zaza yaşar

Toy tic mı mekrin,
ya mı kena germın
Toy wulat mı mekrin,
tna yo wulat mıwo
Toy waştiy mı mekrin,
tna yo waştiye mı esta
Toy mı mekrin,
ını gun mı  Homay do mı
Toy zazau mı mekrin,
ını zerr mı zazaun mıri vşeno

Ax lemın, ax ez semed zazau xu bermenu
Ay lemın, lemın ğeribi ma wulat ra vısti dri

Zrr ına alamanya-d iniya
Merdımti ına alamanya-dı iniya
Zerr mı vşenu ına alamanya-dı
Zerr mı vşenu ına ğeribi-dı




Welate adet u tore Zazayan


Usxan Cemal


J her mıleti, mılete Zazai de adet u tore xo zaf khan. J her mıleti, mıleto Zazai ki eve na adet u torune xo dina sero wesiyaena xo rameno. Erde anadolie sero gıranena xo eve qimete na kulturi beli bena.
Nzan and hazari sero ke, hometa Zazai verva sari, verva kulturuno xerivu xo sevekno. zere adet u torune xode xeselbiyo hata roza ewroene ando.

Ewro J tae mıletu, Mıleto Zaza ki tengedero, her hetıra tengede ro, Zone zazaki vindbiyaene ra tirixeleşino.
Kultur yani werdene u simitene, raustene u ronistena xo biyaene u kerdena xo tenge dera.
Vist sera peenede rostberde u welatheskerdoxe Zazau xeyle imie xo vindbiyaene ra xelesna kerd kitav u Perrlodu/ Peseroku. Acaba zone xo zazaki vindbiyaena ra xelesnene?

Tıka de sımare mabene suka Desımi de tae adet u toreune Zazau ra qalkenune. Mıra gore na adet u tore zaf dewlemende. Mabene Zazau de na kulturi hasteni, bıraneni, tdsteni, zereweşiyaene arda.

Anagore 1: Goşkerdene. MAA SITI

Desım'de cenci zewejine. j her qanune dina u tabiati cinike digan/dicani manena. zen ke bi 4-5 asmenı, zere maa xode lewino. hermetune kokımu domanura vatene nu verva cıki lewiyo.

Zene zere mae raa virende ke lewiya verva iye lewino. mesela eke verva masi/mosei lewiya doman  zaf beno cust. Eke verva heri/here lewiya doman beno saf u budela, yani j heri/here.

Zen verva her i levino, kam ı zoneno verva ii lewino!

New asmura tepia zene zere pize maa yeno ra rie dina serı. beno derguse. o dolme de sıte maa derguso  desınde nino, yaki j mal u gau axuenı beno. J bızeke j bijek/bijeke arde waire bıze desınde bijeke vere bizera cene bene bone ci/kei de sıt kene gulede. Roze, di roji eve sıte zewna bıze kene weiye. zeeni ra tepiya sıte biza mae axuin beno. bijek ke site maa xo litı desınde mireno.
Isonu de ki niaro pije ke ame riye dina zere dewe ra der u ciranu ra kamiji hermete, cinike ke site xo yeno, ena sıt dana pize newei. Na hetmete u cinike i/a pizei re/ derguse re bena MAA SITI derguse domanune  vora saykena/tsera nekena. j domane xo sero lerzena. Doman ke bi nwes, derguse ke kote tenge maa derguse vengda maa didine yani maa siti dana piya derguse kene weyiye yaki kene wes.


Eve na hal a derguse beno/bena doman( tika de Lazeku sero mesela ave benune) kuno 5-6 seru. sıt ra bırıyo ra beno tever.
Gıra gıra dina dorme xo silasneno. der u ciranune xo. Ap u derezaune xo, xal u werezanune xo silasneno. Doman endi maa didine yani maa siti re motajena xo nmanena. Ma u pie domani sekene? lazeke xo re j KEWRA vinene.


Anagore 2. KEWRA

Lazek endi amora ver gereke sunnet bibo. Adet u torune Zazai de sunnet u Kewraeni zaf khana
Tae isone ma wane. Khewraeni zaf qutsala u waxhte Hz. Yibaremi ra ave mabene milete ma de biya.
Pi u maa lazeki laze xore j kewra vinene. Na kewra hem dewe ra beno, hem ki yani jyo xeriv ki beno.
Virende mabene milete made pi lazeki ke feqiro lace xore j kewrao dewlemend kerdene sae. Pie lazeki ke dewlemendo laze xore ju kewrao feqir ya ki se, seyit, budela kerdene sae. Neyse.

Kewra, hurenda piye lazeki de yeno. Doman re pi'eni keno. Piye lazeki ke i qurvetiye, lazeki re wair veji-no. Pi ka laze xore tiriyo Kewra ki kewrae xore heniyo. Her waxht her cade domani seveknene, gorikeno.
Doman yeni 15- 16 sero, endi domaneni ra vejino beno xort. suke silasneno dina teveri silasneno. adet u torune xo miseno. dina de eve zewna ımu ra niadano. Kewrae xora zaf motaz nmaneno. Dergus beno lazek. Lazek beno xort/ cenc. Na cenci re endi j bira/MISAYIV lozimo.

Anagore 3. MISAYIV
Maa siti noveta xo qedene destur dave/dabe Kewrai. Kerwai noveta xo qedene sıra ame Misayivi.
Na xorti re, cenci re endi j Bıra/Bıraeqoni lozımo. Xort endi ame ra ver, kuno cem u cemaat zewejino.
Dina endi zewna vineno. Rindeni u xiravnena tesera ineno we,dina vineno. kar u bare dina ra teyne base nkeno, cır j bıra poştdar lozımo. Na poştdar Mısaivo.

Her cenc, her xort 18 yaki 20 serre de zewejino. Ya ki eskerena xo keno. Xort ke şi esker hurenda dei de
misaive xorti/cenci ıme xo ma u pie misaive xo sero beno. Tenge de reseno ci cıre ordım keno.

Zewejiyaene de Mısaivi tlewe de bene. aqıl u ordime dane zumıni.

de, dewe de, kora, bırr de her cade her waxht na misaivi zumini seveknene. poşti danu zumini.
Prodaiste zumini sero yene.
Hastiyede zumini de huyini. Verva zordarena weşiyis de tlevedere


J misaiv ke şi eskeriye, misaivo bin misaive xore wair vejino. hermet/cinika misaive xo j waa xo zoneno.
Ma u pie misaive xo j ma u pi xo zoneno. Domanune misaive xo j domanune xo sevekneno, qorıkeno.

Taifa kewrau, Misaivu zumin de nzewejine, cena u laze zuimin piya nezeweznen. Hata ke mabene kewraeni de haut beri(kusak) nverdi ra. Misaiveni ki nia ra hata ke haut pi u ma'i mabeni nkewti zumin ra ene/ keyneke ncen. Cıke kewraeni, misaiveni j mulxut j saibene. zumınr j wa u bira.


Serune peenu de mabene mılete made na koke tene biya zar. kewra qımet kewrae xo ndano. Mısaiv qimetmısaive xo ndano. ıke zumini re motajena xo nmenda. Adet u tore koka xora biye dri. J milet ke koka xora bi dri, beno mileto kokbir axmebeno sono.


Omodiya mı nawa ke mılete na hata roza peene adet u torune xo bisevekno. cıre wair vejiyo.
Xore wair vejio. Eve na adet u toreu her dolmede hem xo, hemı ki adet u torune xo xelesneno

 

 

 

TAY  K DU  ŞAMİY  MA       

Qadir Wahidi ewligi


Eyro ez qederk  derheqd  werk ma 20 sere ver joy dı a dınyada xwudag xas mabi de pewtw werd bı qewld mawa mın waşt kı ez eyro verniya qalemda xwu bızvırni ra kilerd maw, beyra kileru mutfaqd may kani akeriw şıni zerew dı zemande rwitiyk bıkeri. Ma proy zexired werd xwuyog tamam dı heywanan, rezanu debru cıtew baxew bostanan d mara amey; dı kilerd xwude cem kerd,  qay zımıstani, payizi qarme vıraşt, rezra rıbu bastq vıraşt, tanturu peniru terne heywanira kewt  ra dest.
Loqlıqu seropay qarmike dartwew zımıstani werd, kedog şande amey pewtışiw  amey weri, ma ra van şami.   Şamiyg dı kd  made amey pewtışiw eka  yen ramın viri; Blxl,   Eside,   Germiya doy, malze, Nan bınd adıri, mışewşi (şorba), rız, mast tawa, jaji, samire, avsirke,  gebole, kftey degrotey, kuftey rıji, nano  afki, nano şıkeva, Germiya rıji(hamti),  kerkot. 
                             Derhaqd vıraştışu,  lezzetu, tamde eninede ez tay izah bıkeri:
                             Blxl (bulgur pilavı);   genımog amnani yeno kuwayişu xsusi taneyeno beno blxl miyand awede yeno pewtişiw, ronu sole kno veru yeno weri,  şamkda asasterina mabi, weşebi.
                             Eside: Dı miyand awew rıbide ardi amey  pewtışu ron kerd miyand  a esidew amey weri şirinayiykda weşebi.
                             Germiya doy:   amnani hemen hemen hergu roce do gırnayw, genımo kyaye dımyand cde amey pewtışu eger nehayu puneyke bı eştay cı heyna biy weşe.                  
                             Malze: ardi  dı mıyand awede pewtw ron eşt mıyanu werd.
                             Danu: genımu nahey dı awde pewtw ron u sole eşt cıw werd.
                             Nan bınd adıri: nankdo weşu, şamiya mısafırand azizanbi .Miyan nani kerd pır tanturu, qarmew,  piyazu, kartoliw eşt bınd adıriw, pewtew werd. Ron heywani kerd perow werd,  dı kıştda cde amnani bı do zımıstani bı şerbetd rıbd rezan werd.
                             Mışewşi: genim kıwayw,   tanayw, kerd miyand niskanu dı awde pewtw bıronu sole werd .  
                             Rız (pirin pilavı): rız awde gırnayw ronu sole  kerd miyanu werd.
                             Mast tawa:   genimog gay şorbada sıpeye  kwawu   tenab,  dı miyand doyde pewtw ron kerd cıw werd.
                             Avsirke: sir kwayw dı miyand awed pewtw ron kerd cıw werd.
                             Gebole: zımıstani ternewog amnani tantur kerd wışku, cıra vıraşt, o terne ard dı miyand awede fışnayw cıra doy terni vıraşt, siru ron kerd miyand cw o dowu ronu sir  kerd miyand şamida şorbada  sıpeyew werd.
                             Kftey degrotey: hurıkd blxlira kftey vıraştw piyazu blxlu, perey goştd qarmi tniyamde kerd miyand kftanu dı awede gırnayw kı amey pewtışi, ard kerde leganku, proy klfetd k tdır, ron kerd kftan seru werd.              
Samire: kork berd kway dı hewendew, hetanig proy qalikd korki biy puş obin ard dı ronde pewtw werd. Rıbu ron kerd miyanu werd.
                             Jaji: genımog hema tezewo friko,  berd serkt kerdw, dı hewende kway, kerd  fen şorbadag, dı awde pewtew (gırnayw) ron eşt cıw werd.
                             Kfteye rıji: kfteyg ndegroteyw, ine henu rıji wen.
                             Nano afki: o nanog ron son rıd cw, tenık tenık tewqda adıri sero vırazenew ya  rono ten, yayke ronog dı miyand rıbide qıjılnawo beradan ra seru, bı kardi ken pere perew wen.
                             Nano şıkeva: nankdo ewnawog, mirc bı ecele şaneyeno pw,vırazen ken nan, loma nino  ra; yan şıkevawo .Nano şıkewa mird şıkevayra, tenık tenık pewcenw, ron son cıw, wen .Genellikle eğer; joy hewnk diw, sersıbay wştwew waşt sedeqeyk bıd; ano hema lezew beze, tay mir şaneno pw, bg hvida cvınder, qabog bira, ano henu şıkeva pewcenow, ron sono  rıd cw dı tebeqande  Rızalillahi sedeqe rşen kyand ciranand
 xwu.  Bad hewnand ğeriban, ewna sedeqa kra wecen  teber van wa def belan bıker.
                             Germiya rıji;genım, neheyu niskan dı  ronu awde pewcen, isot erzen cı.
                             Kerkot: genımo nim şıkte ard, dı miyand doyde pewtw zeg germiyag, genımdo saxlamu nehand miyand doyde amey pewtışi, kerkotike genımdo nim şıktewo fend blxlirayk miyand doyde amey pewtışiw şande werd.
                             Kedu team werd ma iykd mawg gavag ma kerdi vıni mab pab wa şexsiyet xwu, boyu bereket xwu, xatıran xwu, pereykd rısmd xeyaland evu ecdadd xwu tarixu waxt xwu germintiya zımıstand xwy ıli, honıktiya amnand xwu, eşq xwu, bermışu hewayiş xwu, zewtanu duan xwu, rengu boya xwyke tedır ken  vıni.
                             Xılıkg ma cıra rıbu ron werdo, merıwog macıra awu  do şımıta, meşku kewndzu dza ma, denew senduk ma, pereykd azizd kltrd may.
                             Esidag şirinayiykda rocand serdınand zımıstani b,i dı cınsibi(eşit,enwa), esida ardand dıstarig, ena gored, esidda ardand areyira qedr caye kemib, ag ardand dıstariyg miyand şerbetd rıbide amey gırnayişira amey vıraştışi, misqalk xaşpolınebiw ag ardand areyira amey vıraştışiw, ron kewtci heyna bi lezzetu zerife bi.
                             Cimli: rıbu ron adırde gırenayw, loqnani tede hencernayw werd.
                             Nano tanturın: eno nan mısafırand şermib; tantur kerd  miyand naniw, nan tewqesero pewtw ron u rıb yayke  rono  bı   ten kerd rocıw werd.
                             Dolmey: amnani rızu blxl kerd miyand bacıku balicananu   peld mewe, zımıstanike kerd wuşkand cine  miyanu, werd.
                             Nan tawa: nan  dı tawada ronide vıraştw ewna  ronın do yayke şerbette rıbi verde werd.
                             Do kerd meşkutıke, merıw xılıkande awu iy bini depo kerd,kilerde xılıkiw zapıkiw deneyiw dzeyiw kewndzu iy ewnaki bibi. Amnani zerzawatra; fırıngiw, bacıku, balicani kerd wışku,zımıstani  pewtw werd. Bacıkt tujira isotkdo, xıdaro tuj, vıraştw temkdo xas day prod kedu weru  teaman. İsotog Hneyici cıra van guzın, yan tuj, gerek ma  ayne, proy teamanu rengand xwuyg ma kerd vıni, peyda bıkerınu, ine esla nkerın vıni. Verjoy ma sale nzanay vırazınu p amel nkerd, tek isotu, zerzewat wşki, zımıstani p emel biye.
                             Ky (kndri),   dolmıkiw,  kuy mıle dergike baxande ramıt, ky zımıstani kerd tırşe, awa sımaqiw rıb  kerd veru fen (dıcad) xoşabi werd. (Dı bwendandeyk amey vıraştışi).
                             Dolmiki kerd felqeyiw gırnay, bı şili werd.
                             Ky mıle dergi, herunda skrade şxlnayw, vat ena skradag kyda mıle dergera vırazyawara,  xeberi med, Fatma Nebi, bı  enaye dere kerdo, gavag şiy dere kı, serew potan xwu bişur; a fen skra sxlnay.
                             Şorba sıpeye: Genım  kway, teşt kerd,   tanay, bı dıstarida k, o hurık, dı awede pewtw, piyazu ron kerd miyand cw, werd.
                             olemey: miro awın dı tawada ronide qıjılnayw   yabı dow mast, yayke şerbeti verde werd.
                             Verjoy zeg seyin  dı her deru doride areyey awe bibiw, millete dı areyande genım xwu tanay, ewnaki areykdo qickekike dı her kde bıb, kı namce dıstaribi, dıstari ke genım kerd ardi, la misqalk ardc xışnıbi, gavag zımıstando ğıdarde, eger wayir k, b tevdir bayw, mecburtide ( kı nşkay bırsay areye) bı dıstari ardi vıraşt, seyin erx arey geyreno, erx dıstarike, idarkbı, werhasıl hi wext inşaallah go erx milletda mawa azize nvınder, şırey bı desti bırnayw meqeşri yayke şıreyi şanay ra miyand blxli.
                             Rız qırme kerdw pelase sero kerd wşk.
                             Bostanand kberid bejide,peynida wesaride tırozi ramit.
                            
Baxand awe verde fırıngi, bacıku balicani, rihani, gl berberoyiw, kyu dolmıkiw, xeyari ramit, dı bostanand bolawiyand eman verde zebeşu qawni, beji deyke, petxi ramit.
                            
Verjoy sobey ınibi, kıkede adır kerd we, zımıstani roşnd zuke (wa terne kway u adır nay pawa  ayeyke mışhali day )  verde nıştro, germd kke verde xwu kerd germın.   Qazaxiw ılaw lemba icat newey, sobeyke.  g zenginibi, klaban sero kewt ra, doşeku, lks eyroy ınibi. Feqirike pelase sero kewtra.
                             Wextog şın rezanser, rıbu bastq vıraşt, şıbi day esidero, rokan beyi day esidero, merdımi esida tezi, ron kerd miyanu werd kesmey vıraşt (Genım vıcınayw tenay, ard c eşt miyand şerbetd gırnayed keleşti d rıbiw, peyşay, kerd teştanu, kerd serdın) Bad joy bı kardi kerd şiliw şoyan, bani yayke holiku xecitan sero kerd wşk.
                             Payizi  bad paleyiyano, kıd cunde gley kerd, genımi ant zare, hwanede kerd rowu, pirekan vıraştw, dartwe, vıraştış genımi ewnakib: genım ewli procıne kerd, ,Pırocıng qereiyan vıraşt (ermık meşke kerd dulık fen rştike ) dı procıne kerdışte o ğelewo werdiw tozu moz şiy bın u qmam (puş) kewt ra ser, qmamu o werdi niyamra amey  grotişi bad joy day qetekero dı qetekede baqlki şiy ra pey, bi eno newa ğele amey vıraştışi yayke ğele berd şıtw, ğeled şitira ard xaseyg qab nand patilew, qab bastqi xerc kerd, vırazyay.
                             Ceniykda jhati roc ameyk (klk,kle), ki ameyk 16 welcekib (welekda qıce 2teneki, apile 4 tanekibi) ğele vıraşt. Ğele vıraştışi dıma verbı  payiz blxl gırenayış bıb u blxlog gırnay ma ard ron kerd miyand danuyanu  werd, zaf bı lezzetıb.
                             Payizi şiyayiş serdrezi, xwura dewaykda wayir rengu boyand xasana. Ezgo ayriyeten u bol bol bahs vıraştışd bastqiw, bışewe ld rıbi verde kebabd, goşti d teramida, adırd lwg verd xecitande neyay ro adırı ser bıkeri.
                             Payizi boyu tam qarme kerdişike wayir lezzetkdo xas bıxwu bı .  Qarmede serebırnayışu erme (poste) kerdış heywanan dıma, goşt ard zere serrupayu loqlıkike ceniyan berd ımed awewog hema newe teqay(ver  bı  payiz) sero kerd paku ard sole kerdw dart we qab tevdiru tedarekd zımıstani. Goşt kı ard zere bı meskiw kardi kerd werdiw sole kerdw nay ro adıri ser, zeriya heywani dı miyand bacıkt guzin (tuji) dew piyazide pewtw şamiya klfetibi.

Qarme badog pewt ron pesi kerd germinu deney kerd pır qarmew ron pesiyo kelşte beraday raser. Hefted qarmide maliyanu cirananu mısafıranra bıgi heta pısıngu kuikan roşan kerd, hergu joy rızqu qısmetu nasibxw werd. Bwendandew roşanande cem(goştu blxl) day, eger pirekk rok barday vate dı cani cra biy nano qatqatıko ronın yayk malzew esidew nan tawa berdew şiy diyarida a pireke.                            
                            
Eger  kerkoto   mayke  poto
                            
Eger  hemtiya  biya  tiya 
                             Bel dı  her kedu şamida  ecdad made xatıray ine, boya ine,  rısmu  reng  ine,  hewayişu  bermayiş, şayiw  eza ,  bwendew  merg,  payizu   wesar ,tariw roşn , talihu  b talihiya  ine  vinayış  mmkuno .Rızqu  ked  delilu  nişaney  nail  biyayiş qudretd  xalıqd  Razıq  rızqan .Milleta ma layıqag  dı  kltrd   kilerd  cay sero  bı  hezaran  profesor  maw  btey  milyar  dolaran  tahsis  bıb , la bel  hetag ewna  solaxanıc  ma  aşıqe  pesi  b  ka en  kari  ogo  kam  bıkerw  mago  milyar dolaran  seyin  bişkin  peyda  bıkerın  .Eger ma bışkay  ferheg (kltr ) d  kilerd  xwu,  axurda xwu ,     cıt  cobarda xwu , awdriw ,  seydu   kltr  xwu  şeharan  (tesire kultrde  may  qezanu  wilayetan  d xwu ) kltr edetu  away  zerdştiyg  niyamde made mend , tesir diniw    bini.. iy fend  enine  sero  ma xebatkda   ilmi bıkerday  ga  xeyrkdo  pil cıra  hasıl bıb. Eno  barkdo şenıku  asan  mıld zazaya n  heşyarano  xwura  eğ dı hewnde , hewnu  merg  vane  jovo, inew  rehmatiyand  binanra  tı vac  ike  veng  go  nş ine . Gelo nercnog  bı hezaran  profesor  dı en:  jobinira  qaye  namusu  arazi  mrdan  kıştışi  sero , sistemd xestaxanand  kanand maw, mdawa  şifaxanand  may  kananu  eczaxananu  hekimtiwu  doxtortiw  ilacu  dermanande  milletda  ma sera bıxebetig  ka  gelo  verinan ma ı vaşira  ı şifa  diyaw  nam nwaşiyand  cine  ıbyo
.



LUWA DUZENBAZ

 

Ardayox: Zerweş SERHAD

orşmed Soyreg, ermug, Şanquş u Gerger`d vajyeno.

 

Wextndı juw Luw ınaynda juw pirikek dana xora, kewna qılıxd pirikn u rojn şına dewı miyanra geyrana seydı lajeknd (qeekn) do werdikek raşt cı yeno, naa luwı bena pıro ekeno xo doşi u dewı miyanra remena şına şina şıroı gema n qeeki buro, cayndı xo ancena daldey kı, solıx vındero u dıziya xo bıgiro.

 

De no miyabeyndı qeek wuneno kı hal u mede (gırwe) do xırab bo, damış nbeno u luwakı kewta posted insani aya kewno qısey u cıra pers keno vano:

 

Lajek: Dapirik tı kaman? Tı ı kesan?

Luw:  Ez Dapiraka toya raşteya(heqiqiya) laj mı. To   seni mı nsılasnen kı?

Lajek: Ma wuniyo se, n goş to ı hend gırdi u dergiy?

Luw: Ezı to rındı bıaşnawa, qand coyawo kı goş mı gırdi.

Lajek: Ma wuniyo se, im to ı hend gırdiy?

Luw: Ez to hım nezdira u hımzi kı durira bivina u bısılasna qand coka, ım mı gırdi.

Lajek: Ma wuniyose, a zınnciya to ı hend gırda?

Luw: Ez boya to durira bıanca u boyibıkera qand coyi, zınciya mı gırda.

Lajek: Ma ekı wuniyo se, dest to ı hend gırdiy?

Lw: Ez to durira  zi bışakı tepışa u banca xo vırrari to bısinan, qand coyi dest mı gırdi.

Lajek: Ma ekı wuniyo se, mır vajı; oı fek to hend gırdı u herrawo?

Luw: La oxıl ewlad mı, tı ı hendı kewt mı bende persi persi ken kı, mexsed mı fıkr mı oyo kı, tı seyd mın ezo to bena kı u bışa kı to xor bura. Tı zi risq mın u emşo zi m mın to fahmi kerdi?

Lajek: (qeek) wuneno kı dapir gırwe arnayo raştı, zewmbina zi tey are nmendo (ıniyo). Qeek vano: Dapirik xora tı do mı bura, de hıma dıdı persnd mı est, ma nend kı to ez nwerda ez bızana kı tı qe kaman? Tı neriya yan ki tı mariya? dıdın zi ekı illam kı mı bura se, mıraznd mı esto, qenekan veri na bılıkekan mı cıkı u bıdı a mı beno? Ewı bıarey bıaren mılekn xo roneno xo veri.

Luw vana: Ez mariya, mıraz (meram) to zi ezo biyaran cah. Yani bılıka to bıda a to destı. Labr tı di zi mır vajn dahıni qetin u bila ıniyo, de tı do a bılıkekı sebiker u paa koti bırresn?

Lajek vano: Ekı beno ( wuniyo) se, de nıkarabewni wecifed xo bılıkekan mı cıkı qenekan ezi werd heme iy ayi dekera to zutıkı. Tı zi mı burı, to ezı werdı tepiya se, dıma zi a bılıkeka mı berı bıdı may u pr(piy) d mır u vaj hal u mesela wuna, wuna biy ewı ame meydan, labr de bızanı kı, ez tora na(a) camrdeyin zi npawena. imkı to dı a zerri ıniya.

Luw vana; Lama to merselı kerdı dergi, to ez şermaynaya. En rınd cıkı ezi to bıgira u fına peydı bera keyd to. Tı bı xeyr ezi sılametı.

Lajek vano: De wuniyo se,rahma Ellaiyi kewta to pize fına zi rınd u rındo.

 

 

 

SUND

 

Zaza Yasar

 

Mevacı ki, mı ğeribi d  tu xu vira kerd

B bıvinı hal-haval u zrr mı

Waxtı g ez tic vinenu

Hesir mı yeni war

 

Hesre tue mı kerdı gec

end duerım/gerıng mı sund wend, mı va; ez nbermenu

Ombaz ome tue mıra pers

Wunc/Hunc hesir mı om war

 

 

 

B TI NBENU

 

Zaza Yasar

 

Holı g yeqin mı estu

Holı g ğeyal mi esti

Ayi z inben-se, mı se kerdin?

Btı qehr ına dinya kaşnıben gule

 

Eke tı yo ruec şına-se  mı zi t berı

Wazen wa yo bir xuerı bo

Wazen wa yo guara(qebra) tengı bu

Se beno wa bıbu, wa p tu bu

ımki b tı nbeno gule, b tı nbeno

 

 

 

GLEN OLMADI BIZE

 

Palu isyan blgesi Mir Ahmet Ky

 

ksz idik viranede kalmıştık

Garip yzmze bakan olmadı

Cesareti şanşımızdan almıştık

Snd Zazaların ocaĝı yakan olmadı

 

Kimsesizdim byle ocuk yaşında

ekilmezler olaylar vardı başımızda

Viran eller yayla idi hoşumda

Dedim bu ellerde kalam olmadı

 

Yakınlarım bile bana hor baktı

Kimi pencereyi kapıyı yaktı

aresizdim kanım iıme aktı

Sz ettim mecliste gelen olmadı

 

Kt kader bizi burdan da kovar

Elbette Piya kardeşler gneş sizede doĝar

Şkr eyle haline mevlaya yalvar

Bence bu dnyada glen olmadı bize

 

Zazaistan daĝlarında kan kucak kucak

Ne ev ne bark kalmış nede bir ocak

Bizim evimizde yaz gibi sıcak

Kalmak istesende kalamazsınki

 

Ey moskof ayıları ey yz karaları

Inşallah bulursunuz belanızı yakında

Zaza kardeşlerin her yanı yara

Sarmak istesende saramazsınki

 

Beyaz kar stnde kırmızı kanlar

Zazaistan iin verilen kanlar

Şeyh Said gibi nice alimleri astılar

Sarmak istesende saramazsınki.

 

 

 

Wendueğan ra

 

IME

 

ıme Zazaki de ju roştia de newiya, wesa, rındeka şirena.

 

Endi Zazakiye ewligi ki pede ıme de nuşino. Ju imkan ma esto ke Zazaki de fek ewligi ki bıwanime. Zaf heweso de rınd da mı.

Xora ma peseroki ke vetene, Zazaki de fek ki est, pro namene diyayene. Hama xeyle feki nuşine, maki peroyine wanenime. Ju tek teyna fek Mutki u Baykan xona kes nenusneno. Heq esto, rozeki i vejine yen mekan zun/zıwan xo.

Albaz/ embaz ke ıme vezene heq keder dine medero! Herkes xo dustı ra dest berzo ra cı. Cıre nuste bırusn, dorme xode vılaker u yem peri ra ki cıre dırxni meker, sale ıme raveri şero.

Ebe dest heqi/homay tawa ımey re pingal nebeno, zuqane ra xora sona. Xoji be maboke zun/zıwan ma nuşino, wanino, rozbe roz  sar ma jedino, zun/zıwan xore wayir vejino.

 

Ju mıneta mı albazu ra esta; name asmu Tırki cı mekere! Zazaki de cıker. Şubat Zazaki de Gujıge wa.

 

Asma juyine (1.ay): ele, Asma dıyine (2. ay): Gujıge, Asma hireyine (3. ay): Mart,

Asma arine (4. ay): Nisane, Asma Pancine (5. ay): Gulane,   Asma şeşine (6.ay):

Temuze yanki asma amnania verene, asma amnania wertene(7. ay) , Asma amnania

peyene (8. ay), Asma paizia verene(9. ay), Asma paizia  wertene (10. ay) , Asma

paizia peyene (11. ay), Gağan (12. ay)  , Eke Zazaki verba roji deke name asmu ke

esto ine cıker.

 

Ez vanane ke IME tı xr ama, sare u ıman ma ser ama.

 

Hcansa

 

 

Gerger`ra name esto

 

Bıray may eziz u erciyaye

 

ıme ame keyd ma weş ame xr ame. Ma qand zehmet şıma şımar zerira sılam ımbazey u bırarey rısemı.

Ma vat qay mesela ma vınderdo, veng ma bırıyayo. La ma ıme diese ma inan kerd kı mesela ma qapax nbena. Ma tiyad ıme desta ser arnen. ıme nustey edebi Zazakiya bınso diha hewl beno. ıme miyand fek zewna mentiqan zi bıbı, ma wendenda cı sıfte tayn zehmet ant, la dıma ma dikı zuwan ma Eziganra Semsur  zew zuwan u zew milleto. 

Ber xudarb hezar fıni berxudarb.

 

Allah u teala sıma sitar kero.

 

Osman